ป องก นและควบค มป ญหาส ขภาพ ประชากร - PDF

Description
ระบาดว ทยา ค อ อะไร Epidemiology is the study of the distribution and determinants of health-related states or events in specified populations and the application of this study to control of health problem

Please download to get full document.

View again

of 63
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Health & Fitness

Publish on:

Views: 8 | Pages: 63

Extension: PDF | Download: 0

Share
Transcript
ระบาดว ทยา ค อ อะไร Epidemiology is the study of the distribution and determinants of health-related states or events in specified populations and the application of this study to control of health problem : Last JM, A Dictionary of Epidemiology, 4 th ed. New York, Oxford University, 2001 ระบาดว ทยา ค อ การศ กษาเก ยวก บการกระจาย (distribution) และป จจ ยกาหนด(determinant)ของ สถานะส ขภาพ หร อเหต การณ ท เก ยวข องก บส ขภาพใน ประชากรท กาหนดและน าผลของการศ กษาต างๆเหล าน น ไปใช ประโยชน เพ อการป องก นและควบค มป ญหาส ขภาพ ในประชากร ระบาดว ทยา ค อ อะไร (ต อ 1) การกระจาย (Distribution) ค อ การพรรณนา ขนาด และร ปแบบ การกระจายของป ญหาส ขภาพในประชากร ซ งเป นระบาดว ทยา เช งพรรณนา (Descriptive epidemiology) การศ กษาทาง ระบาดว ทยาชน ดน เป นการศ กษาป ญหาส ขภาพในประชากรกล ม เด ยว โดยใช สถ ต อย างง าย เช น จานวนน บ อ ตราส วน ส ดส วน (ร อยละ) และ อ ตรา เป นเคร องม อในการแสดงข อม ลเช งปร มาณ เพ อบรรยายการกระจายของป ญหาส ขภาพ ว าในช มชน ณ ช วงเวลาท ศ กษาน น ม ป ญหาส ขภาพอะไร (What) ม ขนาดเท าใด (How many) ป ญหาน นๆม การกระจายตามล กษณะของ คน (Person) สถานท (Place) และเวลา (Time) รวมถ งการศ กษาแนวโน ม ของป ญหา ประโยชน ของระบาดว ทยาเช งพรรณนา เพ อ น าข อม ลของ ป ญหาส ขภาพไปใช เพ อการวางแผนบร หารจ ดการทร พยากร ทางด านสาธารณส ขให เหมาะสมก บ ขนาดและกล มเส ยงเพ อ การควบค มป องก นป ญหาส ขภาพให ถ กต อง เหมาะสมต อไป 2 ระบาดว ทยา ค อ อะไร (ต อ 2) ป จจ ยกาหนด(สาเหต ) (Determinant) ค อการระบ ความส มพ นธ ระหว าง ป จจ ย(เส ยง) ก บการเก ดป ญหาส ขภาพ เป นระบาด ว ทยาเช งว เคราะห หาสาเหต ของป ญหาส ขภาพ (Analytic epidemiology) การศ กษาทางระบาดว ทยาชน ดน เป น การศ กษาเปร ยบเท ยบระหว างกล มต งแต 2 กล มข นไป เพ อหา ค าความส มพ นธ ระหว างป จจ ยก บการเก ดป ญหาส ขภาพ โดยใช ร ปแบบการศ กษาระบาดว ทยาเช งว เคราะห ค อ Case control study Cohort study Intervention study ท เป น การศ กษาท ม ค ณภาพด สถ ต ท ใช ค อ RR (Relative risk or Relative rate) หร อ OR (Odds ratio) ถ า OR, RR 1 (Statistic significant association) หมายความว า ป จจ ย ม ความส มพ นธ ก บการเก ดโรค ป จจ ยด งกล าวน าจะเป น สาเหต ของป ญหาส ขภาพท ศ กษา ผลการศ กษาเก ยวก บป จจ ยกาหนด น าไปใช เพ อกาหนด ป จจ ยเส ยงท ต อง(ลด ละ เล ก)เพ อป องก นและควบค มป ญหา ส ขภาพในประชากร ต อไป 3 Surveillance screening 1.Disease distribution What, who, where, when Investigation 4.Effectiveness intervention implementation Example of epidemiology study results of Road Traffic Injury 2.Disease กeterminant: Why: How 3.Intervention effectiveness: So that 5 อ ย!! จอดรถ ชมว ว ค ะ What do you call this event? ท านเร ยกว า เหต การณ น ว าอะไร 6 ระบาดว ทยาของ การบาดเจ บ ( Injury epidemiology) จงกล โพธ แดง ภาคว ชาระบาดว ทยา คณะสาธารณส ขศาตร มหาว ทยาล ยมห ดล ว ตถ ประสงค ผ เข าร บการอบรม สามารถอธ บายความแตกต างระหว าง การบาดเจ บและ อ บ ต เหต ได ถ กต อง อธ บายสาเหต ตรง(Agent)ของการบาดเจ บ อธ บายชน ดของการบาดเจ บ ระบาดว ทยาของการบาดเจ บท ส าค ญของประเทศไทย สามารถระบ แนวค ดส าหร บการป องก นและควบค มการ บาดเจ บ 7 อ บ ต เหต หมายถ ง Accident refer to อ บ ต เหต หมายถ ง เหต การณ ท เก ดข นโดยไม คาดหว งว า เหต การณ น นจะเก ดข น หร อเป นเหต การณ ท เก ดข นโดย บ งเอ ญ และส วนมากอ บ ต เหต เป นเหต การณ ท ไม น าพ ง พอใจ เน องจากการเก ดอ บ ต เหต เป นเหต การณ ท ไม สามารถคาด เดาได และไม ร ม อะไรแนสาเหต จ งท าให ม ผ ท เร ยก เหต การณ เลวร ายท ไม คาดหว งน นว าเป น พระเจ าลงโทษ : Act of God หร อ เป นเวรเป นกรรม ของผ ท ได ร บผลจาก เหต การณ น นๆ ด งน นถ าเราค ดว าเป นการกระท าของพระเจ า เส ยแล วการป องก นและควบค มการบาดเจ บจะไม สามารถ กระท าได Source: Surveillance in Health & Dis., Eylen Bosch and Noah, การบาดเจ บ (Injury) การบาดเจ บหมายถ ง การท เซลล หร อเน อเย อ ของร างกาย ถ กทาลาย เน องจากเซลล หร อเน อเย อน นส มผ สก บ พล งงานในร ปแบบต างๆท มาจากภายนอกร างกาย ซ งการท ร างกายส มผ สก บพล งงานท มาจากภายนอกร างกายจน ก อให เก ดการบาดเจ บได น น ส วนมากจะเป นการส มผ สก บ พล งงานท ม ปร มาณมากจนร างกายไม สามารถทนทานได ซ ง การบาดเจ บล กษณะน ส วนมากเก ดข นในเวลารวดเร ว แต ก ม บางกรณ การบาดเจ บก เก ดจากท เซลล หร อ เน อเย อส มผ สก บพล งงานปร มาณน อยเก นไปจนร างกายทน ไม ได ก สามารถท าให เก ดการบาดเจ บได หร อ อาจกล าวได ว า การบาดเจ บค อการท เซลล หร อ เน อเย อของร างกายส มผ สก บพล งงานท ไม สมด ลก บความ ต องการของร างกาย จนท าให ร างกายไม สามารถทนทานได 9 การบาดเจ บ (Injury) ต วอย าง การบาดเจ บ จากการส ผ สก บพล งงาน การส มผ สพล งงานมากเก นกว าร างกายจนทนได เช น การ ส มผ สก บพล งงานกล(แรงกระแทก)ท มากเก นกว าท ร างกาย จะทนทานได จนท าให ร างกายเก ดการบาดเจ บ เช น การ บาดเจ บจากการขนส งทางบก ผล ดตกหกล ม ฯลฯ หร อการ ส มผ สสารพ ษท ร นแรงเช น น ากรด การส มผ สก บพล งงานน อยเก นกว าท ร างกายจะทนทานได เช น การจมน า การแขวนคอตาย ซ งท าให ร างกายขาด ออกซ เจน เพราะออกซ เจนเป น สารท ท าใหเก ดพล งงานท สาค ญต อการด ารงช พ ร างกายได ร บออกซ เจนไม เพ ยงพอต อ ความต องการของร างกาย ท าให เก ดการบาดเจ บข น เป นต น หร อการส มผ สก บความเย นจ ดจากการท างานในห องเย นของ พน กงานท ท างานบรรจ อาหารแช แข ง ก ท าให เก ดการ บาดเจ บจากความเย นจ ดได เป นต น Source: Leon S. Robertson, ด งน น ถ าเหต การณ ท ไม ได คาดหว งว าจะเก ดแต เหต การณ น น ไดเก ดข น เราก จะเร ยกเหต การณ น นง ายๆว า อ บ ต เหต (Accident) แต ถ าอ บ ต เหต น นม ผลกระทบท าใหเซลล หร อ เน อเย อของร างกายถ กท าลายแล วละก WHO แนะน าให การแพทย และสาธารณส ขเร ยกเหต การณ น นว า การบาดเจ บ (Injury) แทน ค าว าอ บ ต เหต (Accident) เพราะม งหว งให ป ญหาการบาดเจ บได ร บความสนใจจากสาธารณะมากข น และ น าไปส การควบค มและป องก นต อไป Accidents: - Random event (Occurring by chance) เก ดโดยบ งเอ ญ - Uncontrollable acts ป องก นไม ได Injuries: - Understandable เร ยนร ได - Predictable ท านายการ เก ดการบาดเจ บได - Preventable ป องก นได 11 ท านเร ยก เหต การณ น ว าอะไร 12 กระแสโลกในการเปล ยนแปลงการใช คาว า บาดเจ บ แทนคาว าอ บ ต เหต น นเป นกระแสท แรงข นอย างต อเน องและม เหต ผลท ช ดเจนในการสน บสน นการเปล ยนแปลงการเร ยกช อของเหต การณ ด งกล าว โดยม องค กรท สน บสน น เช น BMJ (British Medical Journal) สน บสน นการใช คาว า Injury ถ าน กว จ ยต องการส งผลการศ กษาเร องเก ยวก บ การบาดเจ บ(Injury) แต ใช ค าว า อ บ ต เหต (Accident) BMJ จะไม ร บต พ มพ หร อเผยแพร ให ผ ว จ ยจะต องเปล ยน จากค าว าaccident เป น injury ก อนจ งจะได ร บการพ จารณาว าสมควรได เผยแพร โดย BMJ ต อไป หร อไม BMJ bans ACCIDENT Accident is unpredictable, a chance of occurrence or act of God Source: BMJ volume 322 2June2001 bmj.com ผ บร หารของ Injury Prevention and Control Unit ของ CDC ม นโยบายช ดเจนในการสน บสน นการเปล ยนแปลง มาใช คาว า Injury รวมท ง WHO ก เปล ยนมาให ประชากรโลกใช คาว า Injury เช นก น สาหร บประเทศไทย เร มม การต งระบบเฝ าระว งการบาดเจ บ ในป 2535 เร มม ข อเสนอให เร ยกว าการบาดเจ บทดแทนอ บ ต เหต แต ก ย งไม ประสบผลสาเร จเท าท ควร แต อย างไรก ตาม เร มเห นการเปล ยนแปลงการใช ค าว าการบาดเจ บมากข นในแวดวง สาธารณส ขของไทยมากข 13 น อะไรค อสาเหต ของการบาดเจ บ 14 Injuries and the Epidemiology Triad องค ประกอบทางระบาดว ทยาของการเก ดการบาดเจ บ Agent Host สาเหต ตรง คน Environment ส งแวดล อม TIME (short) เน องจากการท าความเข าใจเก ยวก บ สาเหต ตรง (Agent) ของการเก ดการบาดเจ บ ค อนข างเข าใจยากว าค ออะไรก นแน ท เป นสาเหต ตรง (Agent) ของการบาดเจ บ การท การแพทย และ สาธารณส ข สามารถระบ ว าอะไรค อ Agent ของการ บาดเจ บได และเข าใจว าธรรมชาต ของ สาเหต ของการบาดเจ บ ก จะท าใหเราสามารถ ค นหาว ธ ควบค มและป องก นการบาดเจ บได อย างม ประส ทธ ภาพมากข น 15 Mechanical energy (mv 2 )/ 2 F = energy in foot-pounds m= mass v = velocity in feet per second 2 = squared รถจอดอย (ม พล งงานหร อไม ) Source of power แหล งของพล งงาน พล งงานศ กย รถว งด วยความเร ว = F (แรงใน การเคล อนท ) Mechanism of injury ว ธ การถ ายทอดพล งงาน พล งงานจลน รถถ ายเทแรงท รถน ามา ส คน หร อว ตถ ท รถน น ชน จากการท เข าใจว า ความเร วเป นสาเหต ด งน นว ธ ป องก นการบาดเจ บจากการใช ถนน สามารถ กระท าในขณะท รถใช ความเร วได ด วย ม ใช กระท าท ต วของพาหนะเป นสาค ญ 16 Vehicles (source of energy) - Cars - Guns - Machines Epidemiological Triangle of Injury Host s characteristics -Age -Sex -Appearance Host -Judgment Agent / Energy - Thermal - Chemical - Electrical - Mechanical - Radiation - Barometric TIME (short) Volume (mass) Speed Long Mode -Skills -Knowledge -Coordination -Stamina -Behaviors (Risk) Environment (ข นอย ก บชน ดของการบาดเจ บ) Road conditions Weather Alcohol shop Socioeconomic 17 ชน ดของการบาดเจ บท สาค ญ ม 2 ว ธ ค อ แบ งตาม 1.สาเหต จากภายนอกร างกาย (External cause of injury) เป นการแบ งชน ของการ บาดเจ บตามชน ดของสาเหต ของการบาดเจ บ ซ ง หมายถ ง แหล งของพล งงาน (Source of energy)ชน ดต างๆและว ธ การถ ายทอดพล งงาน (Mechanism of injury) 2. ธรรมชาต ของการบาดเจ บ (Nature of injury) เป นการแบ งชน ดของการบาดเจ บจาก ผลกระทบของพล งงานต อ ร างกาย 18 1. การบาดเจ บจากสาเหต ภายนอกร างกาย (External cause of injury) เช น การบาดเจ บจากใช ถนน (Road traffic injury)แหล งของ พล งงานท ทาให ร างกายบาดเจ บ ค อ พาหนะท ข บเคล อน การบาดเจ บจากการพล ดตกหกล ม (Fall)แหล งของ พล งงาน ต อคน/ว ตถ ท เคล อนท ตามแรงโน มถ วงของโลก การบาดเจ บจากไฟไหม /น าร อนลวก (Burn) แหล ง พล งงานท ทาให ได ร บบาดเจ บค อ ว ตถ ท บรรจ ความร อน เป นต น ประโยชน ของการระบ การบาดเจ บจากสาเหต ภายนอกร างกาย ค อ การน าไปส ว ธ การป องก นและควบค มการบาดเจ บ ตามสาเหต ต างๆ เหล าน นได การบาดเจ บไม ใช โรค 19 การได ร บ ป จจ ยเส ยง ระยะฝ กต ว(Incubation period)---โรคต ดเช อ ระยะแฝง (Latent period)---โรคไม ต ดเช อ ระยะเวลาส นมาก การบาดเจ บ DNA damage แสดงอาการ Death Prepathogenesis period Detectable preclinical phase Pre-clinical phase/ก อนแสดงอาการ Clinical phase/ระยะแสดงอาการ Pathogenesis period Disease process or natural history of disease เม อกล าวถ งการเก ดโรคใดโรค เช น ไข หว ด เราสามารถทาให ทราบถ งสาเหต การ ดาเน นไปของโรค ผลล พธ ของโรค ได หร อท เร ยกว า เข าใจธรรมชาต ของโรน นๆได แต เม อกล าวว า การบาดเจ บจากการใช ถนน(รถชน) เราสามารถบอกได ว า การบาดเจ บ คร งน เก ดข นจาก
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks