ค ม อการพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร ฉบ บสมบ รณ - PDF

Description
ก ค ม อการพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร ฉบ บสมบ รณ โดย ครรช ต พ ทธโกษา ท ปร กษาด านการว จ ยทางว ทยาศาสตร สาน กงานคณะกรรมการว จ ยแห งชาต ธ นวาคม 2554 ข คาน า ค ม อการพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร ฉบ บสมบ รณ ท ท านถ

Please download to get full document.

View again

of 20
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Novels

Publish on:

Views: 62 | Pages: 20

Extension: PDF | Download: 0

Share
Transcript
ก ค ม อการพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร ฉบ บสมบ รณ โดย ครรช ต พ ทธโกษา ท ปร กษาด านการว จ ยทางว ทยาศาสตร สาน กงานคณะกรรมการว จ ยแห งชาต ธ นวาคม 2554 ข คาน า ค ม อการพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร ฉบ บสมบ รณ ท ท านถ ออย น เป นเอกสาร ต อเน องมาจากค ม อการสร างต นแบบช มชนแห งการเร ยนร ท สาน กงานคณะกรรมการว จ ย แห งชาต (วช.) ได จ ดทาและเผยแพร ไปย งผ ท เก ยวข องแล ว จานวน 6,000 เล ม โดยได ร บ ความสนใจและม ข อซ กถามเก ยวก บรายละเอ ยดเพ มเต มอย บ อยคร ง ทาให พบว า ค ม อฯ ท เผยแพร ไปน น เน นความกระท ดร ด กล าวถ งเฉพาะหล กสาค ญ ๆ และข นตอนในการสร าง ช มชนแห งการเร ยนร ตลอดจนองค ประกอบส าค ญของช มชนฯ ย งขาดรายละเอ ยดของ ว ธ การปฏ บ ต ซ งส งผลให ผ ท ไม ม พ นฐานหร อประสบการณ ในเร องการสร างและการพ ฒนา ช มชนแห งการเร ยนร ไม เข าใจเร องด งกล าวได อย างช ดเจน ด งน น จ งได จ ดทาค ม อฯ เล ม น ข น โดยเพ มเต มเน อหาสาระ รายละเอ ยด ตลอดจนต วอย างต าง ๆ ไว อย างครบถ วน สมบ รณ พร อมสาหร บผ ท สนใจและเก ยวข องในการพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร ท กระด บ ได ใช เป นแนวทางดาเน นงาน และหว งเป นอย างย งว าจะเก ดประโยชน ต อการพ ฒนาช มชน และประเทศชาต ส บต อไป ครรช ต พ ทธโกษา ท ปร กษาด านการว จ ยทางว ทยาศาสตร สาน กงานคณะกรรมการว จ ยแห งชาต ธ นวาคม 2554 ค สารบ ญ หน า ค าน า ข สารบ ญ ค แนวค ดในการพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร 1 เทคน คในการพ ฒนาช มชน 7 การประเม นสภาวะชนบทอย างเร งด วน (Rapid Rural Appraisal: RRA) 7 การประเม นสภาวะชนบทแบบม ส วนร วม (Participatory Rural Appraisal: PRA) 12 การว จ ยปฏ บ ต การแบบม ส วนร วม (Partiicipatory Action Research: PAR) 15 การศ กษาว เคราะห ระบบชนบท (Rural System Analysis: RSA) 17 การว เคราะห ระบบชนบทน เวศเกษตร (Agro-ecosystem Analysis: AA) 19 การว เคราะห ช มชนด วยความละเอ ยดอ อน (Soft System Analysis: SSA) 21 เทคน ค A-I-C (Appreciation Influence Control) 23 กระบวนการเร ยนร ทางส งคม (Social Learning Process: SLP) 25 TERMS MODEL 26 การศ กษาช มชน 29 ประเภทของการศ กษาช มชน 30 การเก บรวบรวมข อม ลในช มชน 32 การว เคราะห ข อม ลท เก บรวบรวมได 65 การค นหาหร อค ดเล อกผ น าช มชนและกรรมการช มชน 69 การค นหาหร อค ดเล อกผ น าช มชน 69 การค ดเล อกกรรมการช มชน 70 ประเภทของผ น า 71 ค ณสมบ ต ของผ น า 75 การพ ฒนาศ กยภาพของผ น าช มชน 80 ง หน า การก าหนดแผนการพ ฒนาช มชน 82 ประโยชน ของการวางแผน 82 องค ประกอบของการวางแผน 83 ประเภทของการวางแผน 84 กระบวนการก าหนดแผนการพ ฒนาของช มชน 85 การประสานงานและการสร างท มงาน 106 การประสานงาน 106 การสร างท มงาน 116 การถ ายทอดเทคโนโลย 122 ประเภทของการฝ กอบรม 123 ข นตอนของการฝ กอบรม 124 การสร างแหล งเร ยนร ในช มชน 171 ประเภทของแหล งการเร ยนร ในช มชน 173 ศ นย การเร ยนร ช มชน 175 การสร างความเข มแข งของกล มช มชน 201 ประเภทของกล ม 201 องค ประกอบท ท าให กล มม ประส ทธ ภาพ 204 ข นตอนในการสร างกล ม 205 บรรณาน กรม 219 1 แนวค ดในการพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร แนวค ดการพ ฒนาช มชนในอด ต ม ความเช อเบ องต นว า ประชาชนส วนใหญ ในชนบทของ ประเทศย งล าหล ง ด อยการศ กษา ขาดจ ตส าน กในการพ ฒนาท องถ น ม ฐานะยากจน และขาดแคลน ป จจ ยต าง ๆ ท จ าเป นต อการด ารงช พ ภาคร ฐจ งจ าเป นจะต องผล กด นนโยบายและทร พยากร ต งแต ท ศทางการพ ฒนา ว ธ การท างาน ความร การบร หารจ ดการ ฯลฯ เข าไปส ช มชนในล กษณะของการ พ ฒนาจากบนลงล าง (Top Down) ท งท ในความเป นจร งหาได เป นเช นน นไม เพราะประชาชนส วน ใหญ ในชนบทเป นผ ม ความค ด ม ความร ม ประสบการณ ม จ ตส าน กในการพ ฒนาช มชนและสามารถ พ งพาตนเองได แล วในระด บหน ง การพ ฒนาช มชนตามแนวทางของร ฐในอด ตจ งม อาจตอบสนองต อ ความต องการและความจ าเป นท แท จร งของช มชนได หลายคร งหลายคราวท พบว าการพ ฒนาช มชนท ภาคร ฐเป นผ ค ดแทนและก าหนดท ศทางไว แล วน นเป นไปอย างส ญเปล า เน องจากหลงล มไปว าในการ พ ฒนาช มชนใดช มชนหน ง ผ ท สามารถตอบได ด ท ส ดว าช มชนม ป ญหาหร อม ความต องการอะไรก ค อ คนในช มชนน นน นเอง จากความเป นจร งท ม อย น จ งท าให หลาย ๆ หน วยงานปร บแนวค ดในการพ ฒนาช มชน เพ อให สอดคล องก บความต องการท แท จร ง โดยย ดหล กการพ ฒนาจากล างข นบน (Bottom Up) ให ช มชนเป นผ ค ดและม ส วนร วมในการท างานต งแต เร มก าหนดนโยบาย จนส นส ดข นตอนส ดท ายในการ ต ดตามประเม นผล การพ ฒนาช มชนแห งการเร ยนร หร อ การพ ฒนาท เน นให สมาช กช มชนร จ ก ค ดว เคราะห ด วยเหต ด วยผล และใช ความร ในการแก ไขป ญหา พ ฒนาศ กยภาพในด านต าง ๆ ท งด านเศรษฐก จ ส งคม ส งแวดล อม ก เช นเด ยวก น ผลจากการพ ฒนาท เป นอย ในป จจ บ นแสดงให เห นแล วว า การน าความร จากภายนอกในเร องใดเร องหน งไปย ดเย ยดให ก บช มชน จะเป นประโยชน ก เพ ยงแค ช วคร งช วคราวเท าน น ไม สามารถสร างกระบวนการเร ยนร ท ย งย น และไม อาจน าพาประเทศ ไปส ส งคมแห งการเร ยนร ในท ศทางท ต องการได หากแต การปร บเปล ยนย ทธศาสตร การท างานจาก เด มมาเป นการประสานความร ท ม อย แล วภายในช มชนและความร หร อเทคโนโลย ใหม ๆ จาก ภายนอกช มชนเข าด วยก น เพ อแก ไขป ญหาโดยย ดพ นท และความต องการของช มชนเป นหล ก โดย หน วยงานภาคร ฐหร อองค การพ ฒนาเป นเพ ยงผ ม บทบาทในการประสานและผล กด นกระบวนการม ส วนร วมน าจะเป นทางออกท ส งผลต อการพ ฒนาในระยะยาวและย งย นมากกว า หล กของการประสานความร จากภายในและภายนอกช มชนเข าไปส การใช ประโยชน และสร าง กระบวนการเร ยนร ของช มชน ไม เพ ยงแต เพ อแก ไขป ญหาและสนองตอบต อความต องการของช มชน ในเร องใดเร องหน งเท าน น แต ควรจะเป นไปในล กษณะของการบ รณาการท ม การพ ฒนาไปพร อม ๆ ก น ท งด านเศรษฐก จ ส งคม กระบวนการเร ยนร และค าน ยมอ นด งาม อาท เช น 2 1. การสร างความเข มแข งแก เศรษฐก จช มชนและพ ฒนาว สาหก จช มชน การยกระด บ ค ณภาพมาตรฐานการผล ต/ผล ตภ ณฑ การเพ มผล ตภาพผลผล ต/ผล ตภ ณฑ ช มชน การเพ ม ความสามารถในการประกอบอาช พ และเพ มโอกาส/ทางเล อกในการท าอาช พเสร ม ส งเสร มการ รวมกล มเกษตรกรรายย อยของช มชนในร ปแบบกล มองค กรเกษตรกร/ว สาหก จช มชน การพ ฒนา และเสร มสร างท กษะ ข ดความสามารถ รวมท งหล กการบร หารจ ดการท ด แก กล มท ม ศ กยภาพและ ความพร อมในการผล ตเช งพาณ ชย เพ อน าไปส การขยายผลในเช งอ ตสาหกรรมระด บสากล ตลอดจน การเช อมโยงต อยอดห วงโซ การผล ตถ งข นเกษตรอ ตสาหกรรม เพ อให ผลผล ตและผล ตภ ณฑ ม ม ลค าเพ มทางเศรษฐก จ (Valued Added) โดยราคาต อหน วยส งข น ต นท นการผล ตลดลง และหร อ รายได เพ มข น รายจ ายลดลง 2. การเสร มสร างกระบวนการเร ยนร แบบม ส วนร วม ท เน นการเร ยนร นอกห องเร ยน เพ อ เพ มท กษะและความสามารถของสมาช กช มชน ลดช องว างทางความร ระหว างช มชนเม องและช มชน ชนบท และให เก ดว ฒนธรรมการเร ยนร ตลอดช ว ตท สอดคล องก บว ถ ช มชน โดยให ความส าค ญก บ การใช ช มชนเป นฐานของการเร ยนร เป ดโอกาสให เข าถ งความร ในทางตรงได โดยง าย ฝ กให ค ดเป น ท าเป น รวมท ง ส งเสร มการม ส วนร วมของช มชนอย างเป นระบบตลอดกระบวนการ ต งแต การ ว เคราะห ป ญหา การแนะน า การทดสอบ การสาธ ต การต ดส นใจ การยอมร บและการประเม นผล โดยเฉพาะการปฏ บ ต ร วมก นในท กข นตอน เพ อให เก ดจ ตส าน กร วมในการแก ไขป ญหาและพ ฒนา ท องถ น 3. การสร างสมด ลของการใช ประโยชน และการอน ร กษ ทร พยากรธรรมชาต เพ อการพ ฒนาท ย งย น และการบร หารจ ดการทร พยากรธรรมชาต และส งแวดล อมภายใต การม ส วนร วมของช มชน ท องถ น โดยให ความส าค ญก บการสร างจ ตส าน กและเผยแพร ความร ความเข าใจเก ยวก บการใช ทร พยากรเพ อการผล ตอย างถ กว ธ ประหย ดและม ประส ทธ ภาพ สน บสน นให ช มชนม ทางเล อกท าการ ผล ตทางการเกษตรท หลากหลาย โดยไม ส งผลกระทบต อระบบน เวศ 4. การร กษาและเสร มสร างศ กยภาพของภ ม ป ญญาท องถ นท ม อย ภายในช มชน เน นการ ถ ายทอดและน าภ ม ป ญญาท องถ นมาใช ประโยชน ท งต อการว จ ยพ ฒนาต อยอด และการผล ตแปรร ป เป นผล ตภ ณฑ โดยการส บหา พ ฒนาระบบการจ ดเก บเพ อรวบรวมและจ ดท าเป นฐานข อม ลทาง ความร ตลอดจนสร างหล กประก นด านส งคมให ปราชญ ชาวบ าน อาท การสน บสน นเง นท นในการ ร กษาและถ ายทอดภ ม ป ญญา สน บสน นการใช ภ ม ป ญญาท องถ น รวมท งความหลากหลายของศ ลปะ และว ฒนธรรมไทยท งท เป นว ถ ช ว ต ค าน ยมท ด งาม และความเป นไทยเพ อการศ กษา เร ยนร ฟ นฟ พ ฒนา ถ ายทอดและเผยแพร ส ส งคมโลก 5. การสร างเคร อข ายและความร วมม อในการเช อมโยงองค ความร และภ ม ป ญญาท องถ น ตลอดจนพ นธม ตรด านก จกรรมการพาณ ชย ระหว างช มชนและองค กรต าง ๆ ท งภาคร ฐและเอกชน นอกเหน อจากการถ ายทอดความร ตามความต องการท แท จร งของช มชนแล ว การสร างช มชน แห งการเร ยนร จะเป นไปโดยสมบ รณ ไม ได หากสมาช กช มชนเหล าน นไม ฝ กฝนตนเองให ม หล กค ด 3 โดยใช เหต ผลทางว ทยาศาสตร และพ ฒนาการเร ยนร ของตนเองอย างต อเน อง ด วยการแสวงหา สร าง พ ฒนา จ ดการและน าความร ไปใช ประโยชน อย างเป นระบบ ด งน น ภาคร ฐจ งม บทบาทส าค ญท จะต อง กระต นให ช มชนพ ฒนากระบวนการเร ยนร อย างสม าเสมอ ด วยการช ให เห นความส าค ญ การสร าง โอกาสในการเข าถ งความร ท หลากหลาย ภายใต ก จกรรมการเร ยนร แบบม ส วนร วมท เหมาะสม ม งให เร ยนร จากประสบการณ ตรงท ส มพ นธ ก บการด ารงช ว ตแบบค อยเป นค อยไป รวมท งสร างเคร อข าย การเร ยนร ของช มชนเพ อเป นทางเล อกในการแลกเปล ยนเร ยนร และสามารถอย ร วมก นก บส งคมอ น อย างเข าใจ ก จกรรมการเร ยนร ท ส มพ นธ ก บการด ารงช ว ตของช มชนด งกล าวน น ต องค าน งถ งพ นฐาน ด งเด ม หร อม การเปล ยนแปลงว ถ ช ว ตเฉพาะในส วนท ต องการจะพ ฒนาให ด ข น ไม ได เป นการ เปล ยนแปลงอา
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks