Lijst van mieren (Hymenoptera: Formicidae) van België en Nederland, hun Nederlandse namen en hun voorkomen.

Description
Lijst van mieren (Hymenoptera: Formicidae) van België en Nederland, hun Nederlandse namen en hun voorkomen.

Please download to get full document.

View again

of 5
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Web Design

Publish on:

Views: 0 | Pages: 5

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  54 Entomologische Berichten 63(3) 2003  Trefwoorden : faunistiek, naamlijstSinds de laatste decennia van de 20e eeuw hebben mierenzowel in België als in Nederland in toenemende mate aan-dacht gekregen van faunistische en ecologische onderzoe-kers. Insectengroepen spelen steeds meer een rol bij de for-mulering van beleid op het gebied van natuur en landschap.In wetenschappelijke artikelen en rapporten worden ge- woonlijk wetenschappelijke namen gebruikt, maar voor na-tuurbeschermers, beleidsmakers en schrijvers van populair- wetenschappelijke artikelen vormen deze vaak een hindernisbij de communicatie. Mede daarom zijn van bekende insec-tengroepen als libellen en sprinkhanen Nederlandse namenbeschikbaar die in allerlei rapporten, beschermingsplannenen andere beleidsstukken samen met de wetenschappelijkenamen gebruikt worden. Voor een aantal mierensoorten be-staan al sinds het begin van de 20e eeuw Nederlandse na-men; voor sommige soorten zijn zelfs meerdere verschillen-de Nederlandse namen gebruikt. De hieronder opgenomenlijst is bedoeld om van alle Belgische en Nederlandse gene-ra, subgenera en soorten een Nederlandse naam te presen-teren. Daarnaast is een actueel overzicht van alle in Belgiëen Nederland in de vrije natuur voorkomende mierensoortengewenst. Sinds de laatste publicatie over Belgische en Ne-derlandse mieren (Van Boven & Mabelis 1986) is het aantalsoorten namelijk flink uitgebreid, onder meer dankzij enkelebelangrijke taxonomische revisies van Europese genera doorde Duitse myrmecoloog Bernhard Seifert, en omdat er enke-le nieuwe soorten zijn beschreven die ook in België en Ne-derland zijn aangetroffen. Alle mierensoorten die tot op heden in België en/of Neder-land in de vrije natuur zijn aangetroffen zijn opgenomen(tabel 1), met uitzondering van exotische mierensoorten; ditbetreft soorten die zich uitsluitend handhaven of zich in het verleden hebben gehandhaafd in huizen, restaurants, kas-sen, tuincentra, dierentuinen en dergelijke, zoals de farao-mier (  Monomorium pharaonis (Linnaeus)), tropische staaf- Lijst van mieren (Hymenoptera:Formicidae) van België en Nederland,hun Nederlandse namen en hun voor-komen  Peter Boer  1  , Wouter Dekoninck  2  , André J. van Loon  3 & François Vankerkhoven 4 1 Gemene Bos 121861 HG Bergen NHpboer07@freeler.nl 2 Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuur- wetenschappen - IRSNB Vautierstraat 291000 Brussel, België wouterdekoninck@hotmail.com 3 European Invertebrate Survey - NederlandPostbus 95172300 RA Leidenloona@naturalis.nnm.nl 4  Wolvenstraat 93290 Diest, Belgiëfrancois@knapen.be Insectengroepen spelen in toenemende mateeen rol bij de formulering van beleid op het ge-bied van natuur en landschap. Ook de mediageven steeds meer aandacht aan insecten, nietin de laatste plaats aan mieren. Eenduidigheid inde Nederlandse naamgeving is daarbij van be-lang. Mede daarom zijn van bekende insecten-groepen als dagvlinders, libellen en sprinkhaneninmiddels Nederlandse namen beschikbaar voorde in Nederland voorkomende soorten. Voormieren bestond nog geen volledige lijst. Dit arti-kel presenteert een compleet overzicht van alleBelgische en Nederlandse mierensoorten methun Nederlandse namen. In het overzicht ver-melden wij eveneens de talrijkheid per soort enin welke fysisch-geografische regio’s deze voor-komt. Entomologische Berichten 63 (3): 54-58 InleidingSoorten  Entomologische Berichten 63(3) 2003 55 mier (  Hypoponera punctatissima (Roger)) en witvoetmier( Technomyrmex albipes (Smith)). Sommige zeldzame soorten waarvan ooit een of enkele waarnemingen zijn gepubli-ceerd maar waarvan geen collectie-exemplaren bewaard zijngebleven zijn evenmin in de lijst opgenomen; deze wordenapart in tabel 2 vermeld.De Belgische en Nederlandse mierensoorten behoren tot vier subfamilies die in de lijst in de ‘klassieke’ volgorde wor-den behandeld: Ponerinae, Myrmicinae, Dolichoderinae enFormicinae. Binnen deze subfamilies staan de genera ensoorten op alfabetische volgorde; indien subgenera wordenonderscheiden staan deze binnen een genus op alfabetische volgorde en binnen het subgenus staan de soorten weer opalfabetische volgorde. De gehanteerde nomenclatuur is con-form Seifert (1996). Voor de ‘auteursjaartallen’ van detaxonnamen wordt echter Bolton (1995) aangehouden. Voor het vaststellen van de Nederlandse soortnamen zijn de volgende criteria gehanteerd:1. historische, reeds vaak gebruikte, min of meer ingebur-gerde namen blijven zoveel mogelijk gehandhaafd, mits denaam logisch en eenduidig is, zelfs als de naam strijdig ismet de hierna te noemen criteria;2. in de soortnaam wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de naam van het genus (of subgenus);3. namen verwijzen naar uiterlijk (bijvoorbeeld sabelmier -een mier met sabelvormige kaken), gedrag (bijvoorbeelddraaigatje) of een typerend habitat waarin de soort voor-komt (bijvoorbeeld buntgrasmier);4. verkleinwoorden worden niet gebruikt, met uitzondering van de draaigatjes. Voor het voorkomen zijn België en Nederland opgedeeld infysisch-geografische regio’s (figuur 1, tabel 1). Door middel van een driepuntsscore wordt de talrijkheid gegeven. Vansoorten die sinds 1970 niet meer zijn waargenomen wordthet laatste waarnemingsjaar gegeven. Deze gegevens zijngebaseerd op de databank van het gegevensbestand FOR-MIDABEL (Universiteit van Gent) en die van de EuropeanInvertebrate Survey - Nederland (EIS-Nederland, Leiden).Nieuwe soorten voor België en Nederland sinds publicatie van de tabel van Van Boven & Mabelis (1986) zijn aangege- ven met een asterisk (*).  Wij danken T. de Gruyter, G.R. van Hengel, A.A. Mabelis, G. Vierber-gen en N.H.W. Willems voor hun suggesties en kritiek op eerdere versies van de namenlijst. A. van der Plas wordt bedankt voor hetgereedmaken van het kaartje met de fysisch-geografische regio’s.Bolton B 1995. A new general catalogue of the ants of the world.Harvard University Press, Cambridge (Massachusetts).Bondroit J 1918. Les fourmis de France et de Belgique. Annales de laSociété entomologique de France 87: 1-174.Boven JKA van & Mabelis AA 1986. De mierenfauna van de Benelux(Hymenoptera: Formicidae). Wetenschappelijke Mededeling vande Koninklijke Natuurhistorische Vereniging 173.Gaspar C 1970, 1971. Hymenoptera Formicidae : cartes 15-30, 143-164, 203-216. In: J Leclercq (ed) Atlas Provisoire des Insectes deBelgique. Faculté des Sciences agronomiques de l’Etat. Zoölogiegénérale et Faunistique, Gembloux.Seifert B 1996. Ameisen — beobachten, bestimmen. Naturbuch Ver-lag, Augsburg.Geaccepteerd 1 april 2003. Figuur 1 . Fysisch-geografische regio’s in België en Nederland.  Physio-geographical regions of Belgium and The Netherlands. Z = inland sandy soil and riverine regions, K = coastal areas, V = fen-peat and ma- rine clay, L = southern part of the province of Limburg, E = loamy soils, H = Hautes Fagnes, A = Ardennes. Criteria voor de Nederlandse namen VoorkomenDankwoordLiteratuur  56 Entomologische Berichten 63(3) 2003  Tabel 1 . Lijst van mieren van België en Nederland, hun voorkomen en hun Nederlandse namen. * = soorten die sinds de publicatie van VanBoven & Mabelis (1986) nieuw aan de Belgische en/of Nederlandse fauna zijn toegevoegd; jaar = jaar vóór 1970 waarin de soort voor hetlaatst in België dan wel Nederland is waargenomen; lettercodes in Nederland en België geven aan in welke regio’s de mieren voornamelijkzijn aangetroffen dan wel relatief veel zijn waargenomen: A = Ardennen; E = leemgronden; H = Hoge Venen; K = kustgebieden;L = Zuid-Limburg; V = laagveen- en zeekleigebieden; Z = binnenlandse zandgronden en rivierengebied. + = uitsluitend in deze regio waargenomen. De cijfercodes geven aan hoe vaak een soort is aangetroffen: 1 = aangetroffen in minder dan vijf 5 x 5 km-hokken; 2 = aan-getroffen in 5-25 5 x 5 km-hokken; 3 = aangetroffen in >25 5 x 5 km-hokken.  Ants occurring in Belgium and The Netherlands, their status and Dutch vernacular names. * = species new for Belgium and/or The Nether- lands since Van Boven & Mabelis (1986). jaar = last year prior to 1970 in which a species was found in The Netherlands or Belgium. Letter codes in The Netherlands and Belgium indicate the regions in which the species is primarily found: A = Ardennes; E = loamy soils; H = Hautes Fagnes; K = coastal areas; L = province of Zuid-Limburg; V = fen-peat and marine clay; Z = inland sandy soil and riverine regions. + = only known from this region. Numerical codes indicate abundance: 1 = found in less than five 5 x 5 km-squares; 2 = found in5-25 5 x 5 km-squares; 3 = found in >25 5x5 km-squares.  wetenschappelijke naamNederlandse naamNederlandjaarBelgiëjaarFormicidaemierenPonerinae Lepeletier, 1836oermieren  Ponera Latreille, 1804staafmieren  Ponera coarctata (Latreille, 1802)staafmier3, Z,L2, Z,A,E,H Myrmicinae Lepeletier, 1836knoopmieren  Anergates Forel, 1874woekermieren  Anergates atratulus (Schenck, 1852)woekermier2, K,V,Z2, Z,A   Aphaenogaster  Mayr, 1853slanke oogstmieren  Aphaenogaster subterranea (Latreille, 1798)slanke oogstmier1, A+  Formicoxenus Mayr, 1855gastmieren  Formicoxenus nitidulus (Nylander, 1846)glanzende gastmier3, K,Z1, Z,A,H  Leptothorax Mayr, 1855slankmierensubgenus  Leptothorax  sensu strictogrote slankmieren  Leptothorax (Leptothorax) acervorum (Fabricius, 1793)behaarde slankmier3, K,Z,L3, K,Z,A,E,H  Leptothorax (Leptothorax) muscorum (Nylander, 1846)mosslankmier3, K,Z,L2, Z,A,Hsubgenus  Myrafant M.R. Smith, 1950dwergslankmieren  Leptothorax (Myrafant) affinis Mayr, 1855 *boomslankmier1, L+1,Z,E  Leptothorax (Myrafant) albipennis (Curtis, 1854) *stengelslankmier3, K+  Leptothorax (Myrafant) interruptus (Schenck, 1852)kalkslankmier2, A+  Leptothorax (Myrafant) nigriceps Mayr, 1855rotsslankmier1, Z,L19442, A,E,H  Leptothorax (Myrafant) nylanderi (Förster, 1850)bosslankmier3, Z,L3, K,Z,A,E,H  Leptothorax (Myrafant) tuberum (Fabricius, 1775)steenslankmier1, Z,L1, A+  Leptothorax (Myrafant) unifasciatus (Latreille, 1798)zwartbandslankmier1, Z,L2, A,H  Myrmecina Curtis, 1829oprolmieren  Myrmecina graminicola (Latreille, 1802)oprolmier3, V,Z,L2, Z, A,E,H  Myrmica Latreille, 1804steekmieren  Myrmica gallienii Bondroit, 1920 *zeggensteekmier1, Z+  Myrmica lobicornis Nylander, 1846kalme steekmier1, Z+1, H+  Myrmica lonae Finzi, 1926 *lepelsteekmier2, Z1, Z+  Myrmica microrubra Seifert, 1993 *gaststeekmier2, K,Z2, K,Z,A,E  Myrmica rubra (Linnaeus, 1758)gewone steekmier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E,H  Myrmica ruginodis Nylander, 1846bossteekmier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E,H  Myrmica rugulosa Nylander, 1849kleine steekmier3, Z,L3, K,Z,A,E  Myrmica sabuleti Meinert, 1861zandsteekmier3, K,Z,L3, K,Z,A,E,H  Myrmica scabrinodis Nylander, 1846moerassteekmier3, K,Z,V,L3, K,Z,A,E,H  Myrmica schencki Emery, 1895kokersteekmier3, K,Z,L3, Z,A,E,H  Myrmica specioides Bondroit, 1918duinsteekmier3, K,Z3, K,Z,A   Myrmica sulcinodis Nylander, 1846heidesteekmier2, Z1, Z,H  Solenopsis  Westwood, 1840diefmieren  Solenopsis fugax  (Latreille, 1798)diefmier3, Z,L2, Z,A   Stenamma  Westwood, 1839drentelmieren  Stenamma debile (Förster, 1850) *gewone drentelmier3, K,Z,L3, K,Z,A,E,H  Stenamma westwoodi  Westwood, 1840Engelse drentelmier1, Z+1, Z+  Strongylognathus Mayr, 1853sabelmieren  Strongylognathus testaceu s (Schenck, 1852)sabelmier3, Z2, Z,A   Symbiomyrma  Arnoldi, 1930kraaggaststeekmieren  Symbiomyrma karavajevi  Arnoldi, 1930kraaggaststeekmier1, H+ Tetramorium Mayr, 1855zaadmieren Tetramorium caespitum (Linnaeus, 1758)zwarte zaadmier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E Tetramorium impurum (Förster, 1850)bruine zaadmier2, L3, Z,A,E  Entomologische Berichten 63(3) 2003 57  wetenschappelijke naamNederlandse naamNederlandjaarBelgiëjaarDolichoderinae Forel, 1878geurmieren Tapinoma Förster, 1850draaigatjes Tapinoma ambiguum Emery, 1925heidedraaigatje3, Z1, Z Tapinoma erraticum (Latreille, 1798)mergeldraaigatje2, Z,L3, Z,A,H Formicinae Lepeletier, 1836schubmieren Camponotus Mayr, 1861reuzenmierensubgenus Camponotus sensu strictoechte reuzenmieren Camponotus (Camponotus) herculeanus (Linnaeus, 1758)sparrenreuzenmier1, H+1938 Camponotus (Camponotus) ligniperda (Latreille, 1802) gewone reuzenmier3, Z,L2, A,H Camponotus (Camponotus) vagus (Scopoli, 1763) *zwarte reuzenmier1, K,Z1, Z+subgenus  Myrmentoma Forel, 1912kleine reuzenmieren Camponotus (Myrmentoma) piceus (Leach, 1825) *behaarde reuzenmier1, A+  Formica Linnaeus, 1758grote schubmierensubgenus Coptoformica Müller, 1923satermieren  Formica (Coptoformica) exsecta Nylander, 1846gewone satermier3, K,Z1, H+1910  Formica( Coptoformica) pressilabris Nylander, 1846deuklipsatermier3, K,Z,L1, H+1912subgenus  Formica sensu strictorode bosmieren  Formica (Formica) polyctena Förster, 1850kale bosmier3, K,Z,L3, K,Z,A,E,H  Formica (Formica) pratensis Retzius, 1783zwartrugbosmier3, Z,L3, Z,A,H  Formica (Formica) rufa Linnaeus, 1761behaarde bosmier3, K,Z,L3, K,Z,A,E,H  Formica (Formica) truncorum Fabricius, 1804stronkmier2, Z+subgenus  Raptiformica Forel, 1913roofmieren  Formica (Raptiformica) sanguinea Latreille, 1798bloedrode roofmier3, Z,L3, Z,A,Hsubgenus  Serviformica Forel, 1913renmieren  Formica (Serviformica) cuniculari a Latreille, 1798bruine baardmier3, K,Z,L3, K,Z,A,E,H  Formica (Serviformica) fusca Linnaeus, 1758grauwzwarte mier3, K,Z,L3, K,Z,A,E,H  Formica (Serviformica) lemani Bondroit, 1917hooglandrenmier2, A,H  Formica (Serviformica) lusatica Seifert, 1997 *duinbaardmier3, K,Z,L1, Z  Formica (Serviformica) rufibarbis Fabricius, 1793rode baardmier3, Z,L3, Z,A,H  Formica (Serviformica) transkaucasica Nasonov, 1889veenmier3, Z, L2, Z,A,H  Lasius Fabricius, 1804kleine schubmierensubgenus Cautolasius  Wilson, 1955weidemieren  Lasius (Cautolasius) flavus (Fabricius, 1782)gele weidemier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E,H  Lasius (Cautolasius) myops Forel 1894 *kleinoogweidemier1, Z,L1, A,Esubgenus Chthonolasius Ruzsky, 1912gele parasietmieren  Lasius (Chthonolasius) bicornis (Förster, 1850)langschubmier1, L+19261, H+1912  Lasius (Chthonolasius) citrinus Emery, 1922langhaarmier1, L+19541, H+  Lasius (Chthonolasius) jensi Seifert, 1982 *puntschubmier1, Z+  Lasius (Chthonolasius) meridionalis (Bondroit, 1920)veldmier3, K,V,Z,L3, K,Z  Lasius (Chthonolasius) mixtus (Nylander, 1846)wintermier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E,H  Lasius (Chthonolasius) sabularum (Bondroit, 1918) *breedschubmier2, K,Z2, K,Z  Lasius (Chthonolasius) umbratus (Nylander, 1846)schaduwmier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E,Hsubgenus  Dendrolasius Ruzsky, 1913houtmieren  Lasius (Dendrolasius) fuliginosus (Latreille, 1798)glanzende houtmier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E,Hsubgenus  Lasius sensu strictograuwe mieren  Lasius (Lasius) alienus (Förster, 1850)mergelmier1, L+2, A,Z  Lasius (Lasius) brunneus (Latreille, 1798)boommier3, Z,L3, K,Z,A,E,H  Lasius (Lasius) emarginatus (Olivier, 1792) *muurmier3, K,Z,A,E  Lasius (Lasius) neglectus  Van Loon & Boomsmaplaagmier1, Z+& Andrasfalvy, 1990 *  Lasius (Lasius) niger  (Linnaeus, 1758)wegmier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E,H  Lasius (Lasius) platythorax  Seifert, 1991 *humusmier3, K,V,Z,L3, K,Z,A,E,H  Lasius (Lasius) psammophilus Seifert, 1992 *buntgrasmier3, K,Z3, K, Z  Plagiolepis Mayr, 1861dwergschubmieren  Plagiolepis vindobonensis Lomnicki, 1925dwergschubmier2, A+  Polyergus Latreille, 1804amazonemieren  Polyergus rufescens (Latreille, 1798)amazonemier3, Z2, Z,A   58 Entomologische Berichten 63(3) 2003 SummaryList of ants (Hymenoptera: Formicidae) of Belgium and The Netherlands, their status and Dutch vernacularnames. Since the last published overview of the ants (Hymenoptera:Formicidae) of Belgium and The Netherlands (Van Boven & Mabelis1986) several new species have been described during the 1990's,some of which have also been recorded in these countries. In thispaper a new list is presented of all free-living ant species recordedin Belgium and The Netherlands (table 1). Exotic species occasion-ally inhabiting houses, restaurants, greenhouses, zoos, etcetera(for example  Monomorium pharaonis (Linnaeus),  Hypoponera punctatissima (Roger) and Technomyrmex albipes (Smith)) are notincluded. Included also are Dutch vernacular names of all genera,subgenera and species, as well as brief information on status anddistribution in the various physio-geographical regions of Belgiumand The Netherlands.  Tabel 2 . Lijst van in de literatuur voor België genoemde mieren welke niet door ons konden worden gecontroleerd.  List of ant names mentioned in literature supposedly occurring in Belgium, which could not be checked by us.  wetenschappelijke naamNederlandse naambron Myrmicinae Lepeletier, 1836knoopmieren  Leptothorax  Mayr, 1855slankmierensubgenus  Leptothorax  sensu strictogrote slankmieren  Leptothorax (Leptothorax) gredleri Mayr, 1855gladde slankmierGaspar 1970  Manica  Jurine, 1807bergsteekmieren  Manica rubida (Latreille, 1802)bergsteekmierBondroit 1918  Messor Forel, 1890gewone oogstmieren  Messor structor  (Latreille, 1798)gewone oogstmierBondroit 1918Dolichoderinae Forel, 1878geurmieren  Dolichoderus Lund, 1831pantsermieren  Dolichoderus quadripunctatus (Linnaeus, 1767)viervlekmierBondroit 1918Formicinae Lepeletier, 1836schubmieren  Lasius Fabricius, 1804kleine schubmierensubgenus Chthonolasius Ruzsky, 1912gele parasietmieren  Lasius (Chthonolasius) distinguendus (Emery, 1916) *korthaarmierGaspar 1970
Related Search
Similar documents
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks