Jan Wawrzyńczyk, Autosuplement do Słownika warszawskiego

Description
Jan Wawrzyńczyk, Autosuplement do Słownika warszawskiego

Please download to get full document.

View again

of 27
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

News & Politics

Publish on:

Views: 3 | Pages: 27

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
    Jan   Wawrzy ń czyk Autosuplement do Słownika warszawskiego Pozna ń  2009   2 Copyright © by Jan Wawrzy ń czyk, Warszawa 2009 Wyd. I. Obj. 0,64 a. w. 978-83-89949-72-1 Druk i oprawa: SORUS SC Wydawnictwo i Drukarnia Cyfrowa Biuro: ul. Staroł ę cka 18, 61-361 Pozna ń  tel. (61) 653 01 43 e-mail: sorus@sorus.pl www.sorus.pl   3 PRZEDMOWA Najpierw autocytat: O szkodach, jakie polskiej lingwochronografii przynosz ą  przed-wcze ś nie podejmowane prace badawcze, które utrwala si ę  w druku pod chwytliwymi tytułami w rodzaju  Nowe słownictwo polskie. Materiały  z prasy lat 1985-1992 , pisałem ju ż  wiele razy, ze skutkiem nie-nadzwyczajnym, gdy ż  nadal ukazuj ą  si ę  prace naukowe oraz publikacje podr ę cznikowe, przede wszystkim akademickie, przywołuj ą ce całkowicie bezkrytycznie literatur ę  przedmiotu z kluczowym terminem czy te ż  paraterminem «nowe słownictwo polskie» 1 . Dlaczego autosuplement? Autorzy-redaktorzy Słownika warszawskiego 2  zgromadzili, opracowali i udost ę pnili w druku swoim współczesnym oraz nam, ich potomkom, ogromny materiał leksykograficzny, który z Janowi Kar-łowiczowi, Adamowi Kry ń skiemu i Władysławowi Nied ź -wiedzkiemu tylko wiadomych powodów nie został wykorzystany w pełni – przez nich samych: okre ś lona cz ęść  wyrazów tekstu Słownika warszawskiego nie awansowała do szczebla wyrazów hasłowych, co sprawiło, ż e s ą  one zupełnie niedost ę pne dla normalnych u ż ytkowników tego pomnikowego dzieła polskiej leksykografii 3 . Twórcy funda-mentalnego Słownika warszawskiego odeszli, suplementu 1  J. Wawrzy ń czyk,  Z leksykografii chronologizacyjnej. I. Polskie  przymiotniki , Warszawa: Semiosis Lexicographica, 2008: 3. 2  J. Karłowicz, A. A. Kry ń ski, W. Nied ź wiedzki (red.), Słownik j ę  zy-ka polskiego . T. 1-8, Warszawa 1900-1927. 3  I b ę d ą  niedost ę pne dopóty, dopóki Słownik warszawski nie zostanie umieszczony w ś rodowisku hipertekstowym. Na szcz ęś cie moment ten, istotny tak  ż e dla badaczek i/czy badaczy tzw. nowego słownictwa polskiego, zbli ż a si ę . Epoka dzisiejsza, epoka, która si ę  ju ż  zacz ę ła, to epoka hipertekstu.   4 „wewn ę trznego”, z danych swojego dzieła, do tego ż  dzieła, nie stworz ą . Predykat autosuplement   ze wzgl ę du na struktur ę  słowotwórcz ą  nie musi przes ą dza ć  o tym, kto jest autorem suplementu (w opozycji np. do wyrazu autocytat  ), wolno go te ż  u ż y ć  w sposób wyspecjalizowany, by tak rzec, na oznaczenie sytuacji potencjalnej, w której suplement do tekstu słownikowego z materiałów tego ż  tekstu sporz ą dzi nie autor owego tekstu, nie jaki ś  nieautor tego ż 4 , lecz automat, program komputerowy. To, co dzisiaj przedstawiam jako mo ż liwo ść  – przy-najmniej dla leksykografii w Polsce – wkrótce stanie si ę  tak  ż e tutaj norm ą  i czynno ś ci ą  czysto techniczn ą , zajmuj ą c ą  ułamki sekundy. Tymczasem, by nieco dokładniej zorientowa ć  zain-teresowanych, jaka leksyka − jakich kategorii seman-tycznych i pragmatycznych − została ukryta w Słowniku warszawskim, zestawiam ni ż ej przykładow ą  list ę  haseł potencjalnych „wewn ę trznych” 5 , wewn ą trzartykułowych tego dzieła, list ę  wytworzon ą  po ś piesznie, tradycyjnie, „chałupniczo”, czyli r ę cznie. Liczy ona ok. (ponad?) 333 pozycji 6  zaczerpni ę tych z e-brudnopisów Słownika biblio-graficznego j ę  zyka polskiego 7  (w których rejestruj ę   4  Działaj ą cy z upowa ż nienia autora, w jego zast ę pstwie, b ą d ź  bez upowa ż nienia, w imieniu własnym. 5  U ż yty cudzysłów sygnalizuje opozycj ę  do „zewn ę trzny”. Przez ha-sła potencjalne zewn ę trzne rozumiem tutaj takie wyrazy, które wyst ę puj ą  w tekstach (dokumentach ź ródłowych) wybranych przez autorów-redaktorów Słownika warszawskiego do ekscerpcji, ale s ą  nieobecne w cytatach-ekscerptach. 6  W broszurze wzmiankowanej wy ż ej w przyp. 1 podałem jedynie 14 przykładów. 7  Jego opis najpro ś ciej znale źć  na stronie internetowej www.leksykapolska.pl .   5 odkrywane sukcesywnie podczas prac nad jego ź ródłami komponenty latentne informacji leksykograficznej, zawartej w W i w pozostałych słownikach narodowych 8 ). Lista kompletna b ę dzie niezwykła, zaskakuj ą ca, otworzy nam całkowicie oczy na Słownik warszawski, zobaczymy inny słownik, słownik w pełnych wymiarach, w pełni jego rzeczywistego bogactwa leksykalnego. Które to bogactwo wypada pozna ć  − zanim podejmie si ę  badania np. nad tzw. nowym słownictwem polskim 9 . 8  Notabene cenne dokumentacyjnie komponenty latentne pobieram te ż  (m.in.) ze słowników frazeologicznych j ę zyka polskiego, tych zawie-raj ą cych cytaty; im obszerniejszy słownik, tym wi ę ksze szanse na odkry-cie materiału tego rodzaju. 9  Ot przykład niespodzianki, jak  ą  sprawi badacz(k)om wyraz  fotote-rapia , zdawałoby si ę , dotycz ą cy czego ś  bardzo współczesnego − znak nowoczesno ś ci, post ę pu. Uzyskał status zupełnie ś wie ż ego tworu w dwu estetycznie wydanych pracach naukowych (H. Jadacka, System słowo-twórczy polszczyzny (1945-2000) , Warszawa: Wyd. Nauk. PWN, 2001; T. Smółkowa (red.),  Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1993-2000. Cz. I: A-H  , Kraków: Lexis, 2004 [w tej ostatniej publikacji znajduje si ę  cytat dokumentacyjny, z 1996 r.]). Pech chciał, ż e derywat  fototerapja  ukryty został w W, w tomie wydanym w r. 1915, s.v. 1 Ś wia-tło  w p. 10; widnieje tam „sekretna” informacja: lek. Leczenie ś wiatłem =  fototerapja  (phototherapia). Pogł ę biaj ą c atmosfer ę  ezoteryczno ś ci, do-dam, ż e wyraz  fototerapja  wyst ę puje jawnie − jako hasło − w pewnych encyklopediach czy leksykonach dwudziestolecia mi ę dzywojennego.
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks