Çevre Sorunlarına Yönelik Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Öğretmen Adaylarının Tutumlarının Belirlenmesi

Description
Çevre Sorunlarına Yönelik Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Öğretmen Adaylarının Tutumlarının Belirlenmesi

Please download to get full document.

View again

of 20
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Radiology

Publish on:

Views: 9 | Pages: 20

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
   GEFAD / GUJGEF 33(2): 411-430 (2013) Çevre Sorunlarına Yönelik Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi v e Öğretmen Adaylarının Tutumlarının Belirlenmesi  Development of Environmental Problems Attitude Scale and Determination of Teacher Candidates’ Attitudes   Ezgi GÜVEN   Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı, Ankara/TÜRKİYE, ezgiguven@gazi.edu.tr    ÖZ     Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarını belirleyebilmek için geçerli ve güvenilir bir tutum ölçeği geliştirmek ve fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarını ortaya çıkarmaktır. Araştırmada betimsel  yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın tutum ölçeği geliştirme aşamasında, 2009 - 2010 eğitim - öğretim yılı bahar döneminde Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği  Anabilim Dalı’nda 4. sınıfa devam eden toplam 203 öğretmen adayı çalışma grubu olarak  seçilmiştir. Araştırmanın diğer çalışma grubunu ise yine aynı yıl Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim  Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı’nda 3. sınıfta öğrenim gören toplam 93 öğretmen adayı oluşturmuştur. Veriler SPSS 15 paket programı ile analiz edilmiş ve bu analizde betimsel istatistik tekniklerinden yara rlanılmıştır. Çalışmanın sonunda geçerliği ve güvenirliği sağlanan 45 maddelik Çevre Sorunlarına Yönelik Tutum Ölçeği geliştirilmiştir. Daha sonra hazırlanan ölçek  fen bilgisi öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Sonuç olarak öğretmen adaylarının tutumlarını n ölçekte bulunan maddelere göre değişiklik gösterdiği ve tutumların orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler:    Çevre sorunları, Tutum, Öğretmen adayları . ABSTRACT   The purpose of this study is to develop a valid and reliable attitude scale to determine the attitudes of teacher candidates towards environmental problems and to reveal attitudes of science teacher candidates towards environmental problems. Survey method was used in this study. In attitude scale development phase of the study, 203 teacher candidates who were seniors in Science Education Department of Gazi Education Faculty in 2009-2010 academic year in spring  semester were selected as working group. The other working group of the study was conducted with 93 teacher candidates who were in the 3 rd   class, in Science Education Department of Gazi  Education Faculty in the same year. The data were analyzed with SPSS 15 package program and descriptive statistical techniques were used in this analysis. 45-items Environmental Problems  Çevre Sorunlarına Yönelik Tutum …   412  Attitude Scale which was provided validity and reliability was developed as a result of the study. Then, prepared scale was applied the science teacher candidates. Finally, attitudes of teacher candidates towards environmental problems showed differences according to scale items and attitudes towards environmental problems were middle level. Keywords:   Environmental problems, Attitude, Teacher candidates. GİRİŞ   Günümüzde bilimsel ve teknolojik gelişmeler, insanların yaşama şekilleriyle birlikte toplumları ve çevreyi de etkilemektedir. Birçok bilimsel ve teknolojik gelişme, gündelik hayatta karşılaştığımız sorunlara yönelik çözüm yolları oluşturmanın yanı sıra, karmaşık toplumsal ve çevresel sorunların da kaynağını oluşturmaktır (MEB, 2005). Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren artan sanayileşme hareketleri, bireylerin  bilinçsiz davranışları ve eğitimsizliğiyle birlikte hızla gelişen teknoloji, çevre sorunlarına neden olmakta ve bu sorunlar günümüzde tüm dünya ülkelerini tehdit etmektedir. Öyle ki karşı karşıya kalınan çevre sorunları, ülkeleri bu sorunların çözümü için bir dizi önlemler almaya mecbur bırakmaktadır. Bu önlemlerden en önemlisi, çevre  bi lincinin ve duyarlılığının geliştirilmesini sağlayacak, çevre sorunların topluma duyurulması ve ilgili önlemlerin alınması için bireylere çevre bilinci ve duyarlılığını kazandırabilecek bağımsız bir çevre eğitimi vermektir (Altın, Bacanlı ve Yıldız, 2002; Kavruk, 2002). Mevcut çevre sorunlarının çözümünde kişilerde bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alanda istendik yönde bilgi, tutum ve davranış kazandırmak amacıyla eğitimden yararlanmak gerekmektedir (Geray, 1998). Çünkü çevre sorunlarının çözümü ancak birey lere gerekli çevre bilincini kazandıran, hedefleri doğru belirlenmiş bir çevre eğitimi ile mümkündür.   Çevre eğitiminin asıl hedefi, yeni bir ahlak anlayışını ve tüketim bilincini topluma kazandırmak, ihtiyacı kadar tüketen, gelecek nesillere karşı sorumluluk hisseden, çevre sorunlarına karşı duyarlı yeni bir insan tipi yetiştirmektir (Kurgun, Aydın ve Tark  ay, 2003). Pooley ve O’Connor (2000)’a göre çevre eğitiminin amacı ise, çevreyle ilgili tutum, duygu ve inançların bilgiden daha önemli olduğunu bilerek, bireylere yalnızca  bilgi vermek yerine tutum ve davranış boyutunun kazandırılmasına öncelik vermektir.    Güven  GEFAD / GUJGEF 33(2): 411-430 (2013)   413 Çevre eğitiminin amacı incelendiğinde, bireylere çevresel tutum ve çevre dostu davranış kazandırmanın öneminin vurgulandığı açıkça görülmektedir. Çünkü birçok çevresel  problemi sorumsuz davranışlar ve bu davranışların ortaya çıkma sebeplerinin pek çoğunu da, çevreye karşı olumsuz yönde gelişen tutumlar oluşturmaktadır (Bradley, Waliczek ve Zajicek, 1999). Dolayısıyla mevcut çevresel sorunlarının giderilmesi ve yeni sorunların önlenmesinde çevresel tutumların çok önemli olduğu düşünülmektedir. Çevreye yönelik geliştirilen tutumlar, çevre sorunlarından kaynaklanan korku, kızgınlık, çevreye yönelik değer yargıları ve çevre sorunlarının çözümüne hazır bulunuşluk gibi,  bireylerin çevreye yararlı davranışları ile olumlu veya olumsuz tavır ve düşüncelerinin tamam ıdır (Erten, 2005). Çevre sorunlarının ciddiyeti düşünüldüğünde, bu tutumların  bireylere daha okul öncesi dönemden başlanarak yükseköğretimin tamamını kapsayan süreçte kazandırılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Yani bireylere çevre ve çevresel sorunlar  a yönelik tutum kazandırma hususunda, tüm eğitim kademelerine büyük görevler düşmektedir. Fakat tüm öğretim kademelerinde görev yapan eğitimcilerin muhakkak ki bir yüksek öğretim kurumunun ürünü olduğu düşünüldüğünde, eğitim seviyelerinin tamamında görev alacak olan eğiticileri yetiştiren eğitim fakültelerinde verilen çevre eğitimi, bireylerin çevreye yönelik tutum kazanmalarında anahtar bir rol oynamaktadır. Bu açıdan çevre eğitiminin asıl amacına ulaşmasında en önemli aşamalardan biri, gelecek nesillere çevre eğitimi verecek olan öğretmen adaylarının yetiştirilmesidir.   Öğretmen adaylarının çevreye yönelik tutumlarının olumlu yönde olması, yetiştirecekleri öğrencilerin çevreye yönelik tutumlarının olumlu yönde gelişmesini sağlayacaktır. Bu açıdan öğretmen yetiştiren eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının çevreye ve çevre sorunlarına karşı tutumlarının ne düzeyde olduğunun belirlenmesi, çıkan sonuçlar doğrultusunda gerekli önlemler alınarak adayların çevre ve çevre sorunlarına yönelik olumlu   tutum geliştirmesi, çevre sorunlarının giderilmesi ve önlenmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Yurtiçi ve yurt dışında yürütülen pek çok araştırmanın sonucu bu kanıyı destekleyecek sonuçlar  Çevre Sorunlarına Yönelik Tutum …   414 ortaya koymaktadır ( Palmer, 1998; Lomigo, 2002; Uzun ve Sağl am, 2005; Erten, 2006; Yavuz, 2006). Bu çalışmanın ilk amacı, öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarını  belirleyebilmek için geçerli ve güvenilir bir tutum ölçeği geliştirmektir. Çalışmanın bir diğer amacı ise ilköğretim bölümü fen bilgisi   öğretmenliği anabilim dalında öğrenim gören fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarını  belirlemektedir. YÖNTEM   Bu araştırmada verilerin toplanması ve sınıflandırılması amacıyla betimsel yöntem kullanılmıştır.   Araştırmanın Çalış ma Grubu Çalışmada katılımcıların seçiminde, araştırmacıya araştırma sorularına yanıt bulacağı kişileri seçme imkanı veren amaçlı örnekleme kullanılmıştır (Cohen, Monion ve Morrison, 2007). Araştırmanın çalışma grubu iki farklı amaç için ayrı ayrı  belirlen miştir. Çalışmanın ilk amacı olan tutum ölçeği geliştirme aşamasında, 2009 - 2010 eğitim - öğretim yılı bahar döneminde Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı’nda 4. sınıfa devam eden toplam 203 öğretmen adayı çalışma grubu olarak seçilmiştir. Araştırmanın diğer çalışma grubunu ise yine 2009 - 2010 eğitim - öğretim yılı bahar döneminde Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı’nda 3. sınıfta öğrenim gören toplam 93 öğretmen adayı oluşturmuştur.   Araştırmanın İşlem Basamakları   Araştırmada öncelikle tutum kavramı, tutumun alt boyutları, tutum ölçekleri ve Bloom   Taksonomisi’ndeki   duyuşsal alan basamakları ile ilgili geniş bir literatür taraması yapılmıştır. Denemelik bir tutum ölçeği oluşturularak gerekli is tatistiksel analizler gerçekleştirilmiş ve analizlerden elde edilen sonuçlar ile çevre sorunlarına yönelik geçerli ve güvenilir bir tutum ölçeği elde edilmiştir. Daha sonra geliştirilen tutum ölçeği  Güven  GEFAD / GUJGEF 33(2): 411-430 (2013)   415 fen bilgisi öğretmen adaylarına uygulanarak öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları belirlenmiştir. Ölçeğin Geliştirilmesi   Literatür incelendiğinde çevre konularıyla ilgili pek çok tutum ölçeğine rastlanmıştır (Berberoğlu ve Tosunoğlu, 1995; Bradley, Waliczek ve Zajicek, 1999; Kuhlemeier, Bergh ve Lagerweij, 1999; Pooley ve O'Connor, 2000; Uljas, 2001; Makki, Khalick ve Boujaoude, 2003; Yılmaz, Boone ve Andersen, 2004; Özmen, Çakmakçı Çetinkaya ve  Nehir, 2005; Uzun ve Sağlam, 2006). Fakat çalışmanın konu başlığı olarak seçilen çevre sorunları konusunun alt başlıklarının (çevre sorunlarının nedenleri, küresel ve yerel çevre sorunları ile çevre sorunlarının giderilmesi) tamamına yönelik tutumları ölçecek nitelikte bir tutum ölçeği bulunamamıştır. Sonuç olarak belirtilen konu başlıklarının tamamını kapsayacak şekilde bir tutum ölçeği hazırlama gerekliliği ortaya çıkmış ve ilgili kaynaklardaki tutum ölçeklerinden yararlanılarak, 3’lü likert tipinde bir tutum ölçeği geliştirilmiştir. Ölçek, öğretmen adaylarının çevreye yönelik tutumlarını  belirlemek am acıyla Bloom   Taksonomisi’ndeki   duyuşsal alan basamakları dikkate alınarak hazırlanmıştır (Krathwohl, Bloom ve Masia, 1973). Taksonomide bulunan duyuşsal alan basamaklarına ve basamaklara ilişkin açıklamalara Tablo 1’de yer verilmiştir.   Tablo 1. Duyuşsal Alan Basamakları ve Açıklamaları Alan  basamakları   Açıklaması  Alma Belirli bir nesne, fikir ya da uyarıcının farkına varma, dikkat etme ve duyarlı olma düzeyidir. Tepkide Bulunma Belli uyarıcılarla ilgilenme, onlara uygun ve bilinçli tepkilerde bulunma, uyarıcıyı arama, önem verme, yardım etme, tartışmalara katılma, okuma, yazma, rapor etme, kurallara uyma, tepkide istekli olma düzeyidir. Değer Verme   Yeterli derecede tutarlı ve istikrarlı olma, bir inanç veya tutum kazanma, takdir etme, tercih etme, kabullenme, adanmışlık, örgütlenme, paylaşma düzeyidir.   Örgütleme   Değerler sistemine yenilerini ekleyerek farklı değerleri bir araya getirme, kararlılık, savunma, formüle etme, sırala ma, genelleme ve sentez yapma düzeyidir. Kişilik Haline Getirme Alışılmış biçimde benimsediği değerlerle tutarlı davranma, davranışları karakter haline dönüştürme, tutumlarda kararlı olma, değiştirme, gözden geçirme, soru sorma, sorun çözme, ayırt etme, tercih etme düzeyidir.
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks