Çevre Sorunları Başarı Testinin Geliştirilmesi ve Öğretmen Adaylarının Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Description
Çevre Sorunları Başarı Testinin Geliştirilmesi ve Öğretmen Adaylarının Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Please download to get full document.

View again

of 14
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Speeches

Publish on:

Views: 2 | Pages: 14

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2013, Cilt 3, Sayı 2, 114 -127 Trakya University Journal of Education 2013, Volume 3, Issue 2, 114-127 Çevre Sorunları   Başarı Testinin   Geliştirilmesi v e Öğretmen Adaylarının Bilgi Düzeylerinin  Belirlenmesi Development of Environmental Problems Achievement Test and Determination of Teacher Candidates’ Knowledge Levels   Ezgi Güven 1   Ö zet: Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik  bilgi düzeylerini    belirleyebilmek için geçerli ve güvenilir bir başarı testi   geliştirerek    fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik  bilgi düzeylerini   ortaya çıkarmaktır. Araştırmada betimsel yöntem kullanılmıştır.   Çalışmanın başarı testi geliştirme aşamasında, 2009 - 2010 eğitim - öğretim yılı bahar döneminde , Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı’nda dördüncü   sınıfa devam eden toplam 203 öğretmen adayı çalışma  grubu olarak seçilmiştir. Araştırmanın diğer    çalışma grubunu   ise yine aynı yıl Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim   Dalı’nda üçüncü   sınıfta öğrenim gören toplam 93 öğretmen adayı oluşturmuştur. Çalışmanın sonunda geçerliği ve   güvenirliği sağlanan 55 maddelik Çevre Sorunları   Başarı Testi   geliştirilmiştir.   Daha sonra hazırlanan test fen bilgisi öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Sonuç olarak öğretmen a daylarının   çevre sorunlarına yönelik  bilgi düzeyleri , testten alınabilecek en yüksek puan dikkate alındığında nispeten yetersiz  bulunmuştur.   Anahtar Kelimeler:  Başarı, bilgi düzeyi, ç evre eğitimi, test geliştirme, öğretmen adayları   Abstract: The purpose of this study is to develop a valid and reliable achievement test to determine the teacher candidates’  knowledge levels towards environmental problems and to reveal knowledge levels of science teacher candidates towards environmental problems. Survey method was used in this study. Achievement test   development phase of the study, total 203 teacher candidates who were in the fourth class in Science Education Department of Gazi Education Faculty in 2009-2010 spring semester were selected as working group. The other working group of the study was conducted to total 93 teacher candidates who were in the third class, in Science Education Department of Gazi Education Faculty in the same year. 55-items Environmental Problems Achievement Test   which was provided validity and reliability was developed as a result of the study. Then, prepared test was applied the science teacher candidates. Finally, teacher candidates’ knowledge levels toward the environmental problems were found to be relatively poor given the highest possible score that can be tested. Keywords:  Achievement, knowledge level, environmental education, test development, teacher candidates GİRİŞ   Fen öğretiminde temel amaç, bireyin kendisini, doğasını ve çevresini anlayabilmesi için gereken bilgi birikimini oluşturmasını sağlamak ve her şeyi bilen bireyler yerine bilgiye ulaşma  be cerisine sahip, bilgi üreten bireyler yetiştirmektir. Günümüzde fen öğretiminin bir diğer amacı da öğrencilerin her zaman sorguladıkları çevreye ilişkin sorularını en etkili biçimde cevaplandırmak, değişen çevreye uyum göstermelerini ve onun bir parçası olmalarını sağlamaktır (Kaptan, 1999). Böylece öğrenciler yaşadıkları hayata kolayca uyum sağlamakta, içinde bulundukları çevreyi çok iyi gözlemlemekte ve olaylar arasında neden - sonuç ilişkileri kurarak anlamlı sonuçlar elde etmektedir  . Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu tarafından hazırlanan ilköğretim fen ve teknoloji dersi müfredatında bu amaç açıkça belirtilmektedir. Müfredatta öğrencilerin,   ilgi ve yeteneklerini geliştirmelerini, yaşadıkları çevreyi daha iyi tanıyıp anlamalarını ,   çevre sorunlarını fark etmelerini,  bunlarla ilgili sorumluluk taşımalarını, bilinçli kararlar vermelerini sağlamak ve toplumun çevreye yönelik duyarlılığını arttırmak amacıyla çevre konularına geniş yer verilmektedir. Çünkü günümüzde,  bilimsel ve teknolojik gelişmeler insanların yaşama şekilleri ve toplumlarla birlikte çevreyi de 1   Öğr. Gör. Dr., Gazi Eğitim Fakültesi, Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı, ezgiguven@gazi.edu.tr      Ezgi Güven   115 etkilemektedir. Birçok bilimsel ve teknolojik gelişme, gündelik yaşama yönelik çözüm yolları ortaya koymanın yanı sıra karmaşık toplumsal ve çevresel sorunların da kaynağını oluşturmaktır (MEB, 2005). T üm öğretim kademelerine devam eden öğrencilerin   çevre sorunlarına yönelik bilgi ve fark  ındalığa sahip bireyler olarak yetişmesi ancak etkili, planlı ve amaçları belirlenmiş bir çevre eğitimi   ile mümkündür.   Çevre eğitiminin genel olarak amacı, çevreye yönelik bilinçli ve duyarlı bireyler yetiştirmektir. Çevrenin bireylerin ihtiyaçlarına cevap verebilmesi için doğanın sunduğu doğal kaynakların makul şekilde kullanımı, tükenme ve kirliliğin önlenmesi, çevrenin kendi kendini yenileme yeteneğini koruyabilmesi, kararlılığın sağlanması için insanlarda çevre bilinci, olumlu tutum ve davranış değişikliği meydana getirmek, çevre eğitiminin amacıdır (ÇEDGM, 2004). Eğitimin amaçlarına ulaşmasında hiç kuşkusuz öğretmenlere büyük görevler düşmektedir (Kaptan, 1999 ). Bu noktada çevre eğitiminin asıl amacına ulaşmasında en önemli aşamalardan biri gelecek nesillere çevre eğitimi verecek olan öğretmenlerin yetiştirilmesidir. Çevreye yönelik bilişsel duyarlılığın önemli bölümünün ilköğretim kademesinde geliştiğini göz önünde bulundurursak, bu dönemde örgün eğitim kurumlarına devam eden öğrencilere çevre eğitimi verecek öğretmenlerin eğitimi, çevre için kilit rol oynamaktadır. Çevre eğitiminin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor amaçları düşünüldüğünde lisans öğrenimini sürdüren öğretmen adaylarının bu üç amacı da gerçekleştirmeye yönelik bir çevre eğitimi alması gerekmektedir. Bunun için ilk önce öğretmen adaylarının çevre ve çevre sorunları ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmaları yani içinde  bulundukları çevre ve karşılaştıkları çevre sorunlarına yönelik farkındalık ve bilinç kazanmaları gereklidir. Çünkü   tutum ve davranış ilişkisini etkileyen faktörlerden olan bilgi ve farkındalıklar zamanla bireyleri doğru tutum ve davranışlara yöneltmektedir.   Bireylerde çevre bilincinin geliştirilmesi, onlarda çevre ile ilgili ne tür ön bilgilerin olduğunun  bilinmesi ile yani hazırbulunuşluk durumlarıyla oldukça ilgilidir. Okul öncesi dönemden başlayan, ilköğretim kurumlarında devam eden eğitim, ortaöğretim ile şekillenmekte ve üniversi tede son durumunu almaktadır (Yücel ve Morgil, 1998). Yükseköğretim kurumlarında verilen çevre eğitiminde amaç, bireylere çevre bilinci vermek, çevre sorunlarını öğretmek, onları bu sorunların çözümü üzerine düşündürmek ve sürdürülebilir kalkınmayı gerçekleştirmelerini sağlamaktır. Çünkü Atasoy (2006)’a göre yüksek öğretim öğrenim düzeyi, çevre için eğitim sürecinde ekolojik bilgilenmenin ve  bilinçlenmenin son aşamaya ulaştığı, çevre konularında aktif katılım ve çözüm arayışları ile çevre duyarlılığının yoğunlaştığı, ben merkezli çocuğun yerini biz merkezli çevresel yurttaşların ve dünya vatandaşı eko bireylerin aldığı bir dönemdir.   Üniversitelerin programları incelendiğinde çevrenin çok yönlü, disiplinlerarası yapısı nedeniyle birçok lisans programında çevreyle ilgili zorunlu veya seçmeli derslerin yer aldığı görülmektedir. Fakat tüm öğretim kademelerinde, eğitim - öğretim faaliyetleri yükseköğretim programlarını tamamlamış eğitimciler tarafından yürütülmektedir. Dolayısıyla özellikle öğretmen yetiştiren eğitim fakültelerinde verilen çevre eğitiminin önemi büyüktür. Bu açıdan öğretmen adaylarının çevre, çevre sorunlarına yönelik bilgi düzeylerinin belirlenip geliştirilmesi çevreye yönelik olumlu tutum ve davranışların oluşması açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmanın  ilk amacı,   öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik  bilgi düzeylerini    belirleyebilmek için geçerli ve güvenilir bir başarı testi  ge liştirmek  tir. Literatürde çevreye yönelik çoktan seçmeli bazı testler bulunmaktadır. Ancak    sadece çevre sorunlarını konu alan ve çevre sorunlarına ilişkin kazanımları “çevre sorunlarının nedenleri”, “küresel ve yerel çevre sorunları” ve “çevre sorunlarının giderilmesi” şeklinde ayrıntılı olarak değerlendirmeye olanak sağlayan bir test  bulunamamıştır. Bu açıdan çevre sorunlarına ilişkin kavram, tanım, ilke,   genellemeler uzman görüşleri alınarak belirlenmiş ve çevre sorunları başarı testi geliştirilmiştir.   Çalışmanın bir diğer amacı ise  Çevre Sorunları Başarı Testinin Geliştirilmesi ve Öğretmen Adaylarının Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi   116 ilköğretim bölümü fen bilgisi öğretmenliği anabilim dalında   öğrenim   gören  fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik  bilgi düzeylerini  belirlemektedir. Y ÖNTEM   Bu araştırmanın  verileri  betimsel yöntem kullanıl arak toplan mıştır.   2.1. Araştırmanın Çalışma Grubu   Çalışmada katılımcıların seçiminde, araştırmacıya araştırma   sorularına yanıt bulacağı kişileri seçme imkanı veren amaçlı örnekleme kullanılmıştır (Cohen, Manion ve Morrison, 2007: 104). Araştırmanın çalışma grubu   iki farklı amaç için a y rı ayrı    belirlenmiştir. Çalışmanın ilk amacı  olan  başarı testi geliştirme aşamasında , 2009- 2010 eğitim - öğretim yılı bahar döneminde Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı’nda   dördüncü   sınıfa devam eden  toplam 203 öğretmen adayı çalışma grubu   olarak seçilmiştir. Araştırmanın diğer çalışma grubunu  ise yine aynı yıl   Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim   Dalı’nda   üçüncü   sınıfta   öğrenim gören toplam 93 öğretmen adayı oluşturmuştur.   2.2. Ara ş tırmanın İ ş lem Basamakları   Hazırlanan başarı testi ile öğretmen adaylarının başarı düzeyleri, konu ile ilgili ön bilgileri, alt ve üst düzey düşünme becerilerini ölçmek amaçlanmaktadır. Alt ve üst düzey düşünme becerilerini ortaya koymayı sağlayan sorular, en genel şekliyle Bloom ve arkadaşları tarafından geliştirilen sınıflandırmaya göre ele alınmaktadır (Bloom, 1956). Araştırmada öncelikle başarı kavramı, başarı testi geliştirme süreci   ve Bloom Taksonomisi’ndeki bilişsel alan basamakları ile ilgili geniş bir literatür taraması yapılmıştır. Daha sonra  bu taksonomi dikkate alınarak denemelik bir  başarı testi oluşturulmuş,  gerekli istatistiksel analizler gerçekleştirilmiş  ve an alizlerden elde edilen sonuçlar   ile çevre sorunlarına yönelik geçerli ve güvenilir bir başarı testi elde edilmiştir.  Daha sonra  başarı testi fen  bilgisi öğretmen adaylarına   uygulanarak öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik  bilgi düzeyleri    belirlenmiştir. 2.3. Çevre Sorunları Başarı Testinin  Geli ş tirilmesi A raştırmada kullanılan başarı testi çevre sorunları konusunun alt başlıkları olarak  belirlenen “çevre sorunlarının nedenleri”, “küresel ve yerel çevre sorunları” ve “çevre sorunlarının giderilmesi” başlıklı konulardaki temel tanım, kavram ve bilgileri içerecek şekilde araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Sorular hazırlanırken çevre, çevre bilimi ders kitaplarınd an, konuyla ilgili ders notlarından ve çeşitli soru    bankalarından yararlanılmıştır (Türkman, 2000; Görmez, 2003; Güney, 2004a, 2004b; Kocataş, 2006; Karpuzcu, 2007). Çevre sorunları başarı testi geliştirilirken aşağıda yer alan basamaklar izlenmiştir.   1.   Testin geliştirilme sürecinde ilk olarak ilköğretim fen bilgisi öğretmenliği programında yer alan çevre bilimi dersindeki konular ve dersin kazanımları belirlenmiştir. Bu konular arasından çevre sorunları konusu çalışma konusu olarak seçilmiş ve fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunları konusunda bilmesi gereken kavram, tanım, ilke ve genellemeler uzman görüşleri alınarak  belirlenmiştir. Kapsam geçerliğinin sağlanması açısından, her hedefe yönelik birden fazla soruya yer verilerek, “çevre sorunlarının nedenleri”, “küresel ve yerel çevre sorunları” ve “çevre sorunlarının giderilme si” başlıklı konulara yönelik beş   seçenekten oluşan çoktan seçmeli birçok soru yazılmıştır.     Ezgi Güven   117 2.   Sorular, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlk ve Ortaöğretim Bölümleri’nde görev yapan beş   öğretim üyesi tarafından kapsam geçerliği, Eğitim Programları ve Öğretimi   Anabilim Dalı’nda görev yapan iki öğretim üyesi tarafından ölçme - değerl endirme ilkelerine uygunluk ve bir uzman tarafından da dilbilgisi ve anlaşılabilirlik    açısından incelenmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda gözden geçirilen sorulardan bazıları çıkarılmış, bazılarının seçenekleri, bazılarının ise soru kökleri değiştirilmiş ve 67 sorudan oluşan denemelik bir form hazırlanmıştır.   3.   Deneysel çalışmadan önce denemelik formda yer alan 67 sorunun güvenirliğini belirlemek amacıyla sorular, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı’nda öğrenim gören toplam 203, dördüncü   sınıf öğrencisine uygulanmıştır. 4.   Deneme uygulamasından sonra madde ve test analizine geçilmiş ve sorulara verilen cevaplar SPSS 15 paket programında değerlendirilmiştir. Madde analizinde her maddenin güçlük (pj) ve ayırt edicilik   indisleri (rjx) hesaplanmıştır. Ayrıca maddelerin ayırıcılık gücünün yanı sıra, alt ve üst % 27’lik dilimler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar olup olmadığı bağımsız gruplar t -testiyle test edilmiştir. Belirtilen kriterlere uymadığı için 12   soru testten çıkarılmıştır. Sonuç olarak test, test madde güçlükleri .44 ile .53 ve ayırıcılık indisleri .21 ile .68 arasında değişen toplam 55 maddeden oluşmuştur. Maddelerin güçlük ve ayırıcılık indisleri Tablo 1 .’ d e verilmiştir.   Tablo 1: Başarı Testi Madde Analizi Sonuçları  mad. no Pj rjx mad. no Pj rjx mad.  No  pj rjx mad. no  pj rjx mad. no  pj rjx 1 .49 .41 12 .49 .21 23 .48 .27 34 .49 .42 45 .51 .22 2 .51 .30 13 .49 .47 24 .53 .22 35 .48 .63 46 .49 .32 3 .44 .31 14 .50 .41 25 .47 .25 36 .48 .30 47 .49 .21 4 .46 .26 15 .48 .21 26 .50 .68 37 .49 .39 48 .49 .44 5 .50 .26 16 .46 .23 27 .46 .47 38 .52 .29 49 .49 .31 6 .48 .66 17 .48 .45 28 .49 .22 39 .46 .32 50 .50 .34 7 .45 .22 18 .53 .24 29 .49 .52 40 .48 .37 51 .47 .66 8 .49 .30 19 .45 .21 30 .40 .28 41 .52 .60 52 .48 .26 9 .52 .24 20 .50 .22 31 .52 .64 42 .48 .24 53 .50 .39 10 .49 .28 21 .48 .31 32 .48 .45 43 .49 .23 54 .47 .32 11 .47 .22 22 .44 .28 33 .44 .37 44 .51 .66 55 .49 .66 Madde analizi sonucunda testte yer alan sorularla ilgili tabloda belirtilen güçlük ve ayırt edicilik değerlerlerine ulaşılmıştır. Bu işlemden  sonra  başarı testi puanları   üzerinden test analizleri yapılmış ve analizlere ilişkin sonuçlar Tablo 2 . ’de sunulmuştur. Tablo 2: Başarı Testi Analiz Sonuçları   N M SS Medyan Mod Ort. Güçlük   KR-20 203 26.7 9.80 27 25 .49 .87 Tablo 2 .’de sunulan bilgiler incelendiğinde, başarı testi uygulamasından elde edilen puanlar sonrasında testin KR- 20 değeri   .87 olarak bulunmuştur. Yine tablodaki verilere göre testte bulunan maddelerin ortalama güçlüğü .49, standart sapması ise 9.80 olarak belirlenmiştir. Elde edi len bu  bulgular dahilinde başarı testinin bu çalışmada kullanılabilecek bir güvenirliğe sahip olduğu söylenebilir (Büyüköztürk, 2010). Analiz sonuçlarına göre testteki soruların aritmetik ortalama, mod ve medyan değerleri birbirine yakın olduğu için puanların normal dağılım gösterdiği görülmektedir    (Köklü, Büyüköztürk ve Çokluk Bökeoğlu, 2006: 63).    Çevre Sorunları Başarı Testinin Geliştirilmesi ve Öğretmen Adaylarının Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi   118 5.   Son olarak 55 sorudan oluşan çevre sorunları başarı testinin her bir sorusu Bloom Taksonomisi’ne uygun olarak belirtke tablosuna aktarılmış ve testin kapsam geçerliğinin uygun olduğuna karar verilmiştir. Başarı testinde bulunan soruların bilişsel alan basamaklarına göre dağılımı ve testten örnek sorulara Tablo 3.’de yer verilmiştir. Tablo 3: Soruların Bilişsel Alan Basamaklarına Dağılımı ve Testten Soru Örne kleri Basamaklar Soru Testten Örnek Sorular   Bilgi 4, 6, 9, 16, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 34, 36, 37, 38, 40, 42, 54 Aşağıdakilerden hangisi çevre kirliliğine neden olan doğal etmenlerden biri değildir? A.  Depremler B.  Seller C.  Kum fırtınaları D.   Şimşekler E.  Volkanik patlamalar Kavrama 1, 3, 11, 13, 14, 18,19, 30, 32, 33, 35, 39, 44, 46, 50, 51, 52 Hangisi sera etkisinin en önemli nedenidir?   A. Ozon tabakasının incelmesi   B.   Küresel ısınmanın artması   C.  Havadaki CO 2   oranının artması D.   Endüstriyel gazların fazlalaşması   E.   Yeryüzüne düşen yağışların asidik olması  Uygulama 45, 55 Aşağıda verilen enerji kaynaklarından hangi   enerji kaynağını kullanmazsınız?  A. Hidrolik enerji B.   Fosil yakıt enerjisi   C.   Rüzgar enerji si D.   Biyokütle enerjisi   E.   Güneş enerjisi Analiz 2, 7, 15, 21, 27, 29, 41, 47, 48, 53 Sanayi tesislerinde soğutma amacıyla büyük miktarlarda su kullanılır. Alınan su sıcaklığı yaklaşık 7 °C artmış olarak tekrar kaynağa boşaltılır. Bu olaya ısıl kirlenme denir. Bu kirlenmenin çevreye tehlike oluşturmasının sebeplerinden biri hangisi olamaz? A. Biyolojik kirlenmeleri hızlandırması   B. Çözülmüş oksijen miktarını hızla azaltması   C.   Sıcaklıkla kirleticilerin etkisini arttırması   D.   Türler arası ilişkileri engellemesi   E.   Ötrifikasyonu (fosfat kirliliği) arttırması  Sentez 5, 17, 31 Doğa cehennem sinyalleri vermeye başlamıştır. İnsanoğlu yaşamsal önemi olan uyarılara derhal kulak vermek zorundadır. Aksi takdirde dünyamız çok yakında Venüs’e benzeyecektir. Paragrafta anlatılmak istenen ve dünyamızı tehlikeye sokan olay hangisidir? A. Çevre kirliliği B.   Çölleşme C.   Asit yağmurları D.  Sera etkisi E.   Ozon tabakasında incelm e Değerlendirme 8, 10, 12, 43, 49 Bir ülkenin sanayi tesislerinden çıkan zehirli gazlar stratosferde hareket ederek yüzlerce kilometre uzaklıktaki başka bir ülkenin arazilerine asit yağmuru olarak düşmektedir. Bu cümleden yola çıkarak aşağıdaki y argılardan hangisine ulaşılamaz?   A.   Çevre sorunları bölgesel değil küreseldir    B.   Zehirli gazlar hava hareketleri ile taşınır    C.   Kirlilik konusunda alınan yerel tedbirler ülkeyi kirlilikten korumayabilir    D.   Asit yağmurları sanayi tesisleri olmayan ülkelerde   de görülebilir    E.   Asit yağmurları ilk oluştuğu bölgeyi etkilemez  
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks