Başay, Ali Can ve Ayşe Dilek Öğretir-Özçelik (2018). “’Kaşağı’ Adlı Hikayenin Aile İçi İletişim ve İletişim Çatışmaları Açısından İncelenmesi”, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi,

Description
Ayşe Dilek ÖĞRETİR-ÖZÇELİK 2 ÖZ Günümüzde yapılan birçok araştırma, aile içi ilişkilerin niteliğinin ve iletişim örüntüsünün bireylerin psikolojik sağlığını olumlu veya olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. Kişilerarası ilişkilerde ve aile içi

Please download to get full document.

View again

of 28
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Health & Lifestyle

Publish on:

Views: 2 | Pages: 28

Extension: PDF | Download: 0

Share
Transcript
    “KAŞAĞI” ADLI HİKÂYENİN   AİLE İÇİ İLETİŞİM VE İLETİŞİM ÇATIŞMALARI AÇISINDAN İNCELENMESİ   Ali Can BAŞAY 1   Ayşe Dilek ÖĞRETİR  - ÖZÇELİK  2   ÖZ   Günümüzde yapılan birçok araştırma , aile içi ilişkilerin niteliğinin ve iletişim örüntüsünün  bireylerin  psikolojik sağlığını olumlu veya olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. Kişilerarası ilişkilerde ve aile içi iletişimde bulunan iletişim çatışmalarının fark edilememesi ve çözüm yolları geliştirilememesi, özellikle de toplumun temel birimi olan aile içindeki çocukları olumsuz etkilemekte ve bazı ilişki problemlerine sebep olmaktadır.   İletişim çatışmalarının birçok sebebi bulunmakla birlikte, çocuklukta kazanılan ve yaşam boyunca  benzer olaylarda sergilenen ego durumları da iletişim çatışmalarına sebep olmaktadır. Bu çalışmada , ilkokul döneminde başarı duygusunun tatmin edilmesinde önemli olan okuma etkinlikleri çerçevesinde, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından tavsiye edilen ve 100   Temel Eser içerisinde bulunan Ömer Seyfettin’in “Kaşağı” adlı hikayesin de yer alan iletişim örüntülerinin   içeriği, aile içi iletişim ve iletişim çatışmaları açısından incelenmiştir.   “Kaşağı” adlı hikaye doküman   analizi tekniği çerçevesinde transaksiyonel analiz   ve graf analizi yaklaşımları  bağlamında   ele alınmış ve topluma katılımında önemli bir dönem olan ilkokul döneminde çocukların bu iletişim kültürü ve çatışmalarından nasıl etkilendiği hakkında bulgulara ulaşılmak hedeflenmiştir. Sonuç olarak, çocukların maruz kaldığı   iletişim kültürünün hikayelerden  etki lendiği, aile içi ve kişilerarası iletişimde, kişilerin tutumlarının ve önyargılarının karşıdaki kişiye eksik ve yanlış algılanan mesajlar göndermesine sebep olabildiği, bu  eksik ve yanlış mesajların çeşitli kitle iletişim araçlarıyla pekiştirilebildiği ve    bu durumun ise çocukların ruh sağlığı gelişimini olumsuz etkilediği söylenebilir.   Anahtar Kelimeler: İletişim çatışmaları, aile, çocuk, t ransaksiyonel analiz, graf analizi. THE EXAMINATION OF THE STORY OF “ KASAGI ” IN TERMS OF INTRA-FAMILIAL COMMUNICATION AND COMMUNICATION CONFLICTS ABSTRACT In recent days, many studies have shown that the pattern of communication and the quality of intra- familial interaction may negatively or positively affect a person’s mental health. The inability to recog nize the conflicts of communication in the interpersonal relations and the intra-family communication and the inabilitiy to develop the ways of solutions negatively affect the children in the family which is the basic unit of the society and cause some relationship problems. While there are many reasons for conflicts of communication, the ego situations that were won in childhood and exhibited during similar events throughout life can also cause conflicts of communication. In this research, communıcation pa tterns has examined the content of the story of Ömer Seyfettin "Kaşağı", which is recommended by the Ministry of National Education and which is included in 100 Basic Works, 1   Uzman, Göç İdaresi   Genel Müdürlüğü,  a.can.basay@gmail.com, ORCID ID: 0000-0001-6027-954X 2   Doç. Dr. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü,  dilekogretir@gmail.com, ORCID ID: 0000-0002-6380-4757  430 “Kaşağı” Adlı Hikâyenin Aile İçi İletişim ve İletişim Çatışmaları…   the intra-family communication and conflicts of communication within the framework of reading activities that are important in satisfying the sensation of success in primary school period .   The story called "Kaşağı" was handled with by transactional analysis and graph analysis approaches in the frame of document analysis technique and it was aimed to reach the findings about how children affected by this communication culture and conflicts during  primary school period which is an important period in collective participation. As a result, it can be said that children's exposure to culture of communication is influenced by the stories, the attitudes and prejudices of the  person may cause to sent the incomplete and misrecognized messages to the opposite person in the intra-family and  personal communication, and these incomplete and incorrect messages can be reinforced by various mass media and this situation can negatively affect the development of mental health of the children. Keywords:  Conflicts of communication, family, child, transactional analyis, graph analysis. Giriş   İletişim; bir kaynak ve bir alıcı arasında   üret ilen bilgilerin aktardığı ve anlamlandırdığı ve karşılıklı olarak paylaştığı çok kanallı  psiko sosyal bir süreç tir ( Cüceloğlu, 2003; Dökmen, 2005; Kaya, 2011). İletişimin kaynak, hedef, mesaj ve kanal olmak üzere dört temel   ögesi bulunmaktadır (Oskay, 2007; Tekinalp ve Uzun, 2009; Yüksel, 2009) . Dökmen’e (2005: 50) göre , iletişim aşamalarının ilk basamağını kişi - içi iletişim oluşturur. Kişi - içi iletişim, "bireyin özü   (kendisi), düşünce ve duygularıyla iletişime geçmesi, kendinde olup biten düşünsel ve duygusal yaşantı süreçleriyle  ilgili bir farkındalık kazanmasıdır. Bu anlamda kişi - içi iletişim sürekliliği olan bir olgudur”. Kişilerarası iletişim ise    birbiri ile iç içe geçmiş olan mesaj üretimi, mesaj işlemlemesi, etkileşim koordinasyonu ve sosyal algı süreçlerinden oluşmaktadır. Mesaj üretimi, sosyal amaçlara erişmek için sözlü ve sözsüz davranışlar    oluştur  ma, m esaj işlemlemesi (processing), karşı tarafın iletişimsel davranışlarını anlamlandırma , e tkileşim koordinasyonu, mesaj üretimi ve mesaj işlemlemesi faaliyetlerinin eş zamanlı ilerlemesi iken   sosyal algılama ise bireyin kendisi, diğer insanları, sosyal ilişkileri ve sosyal kurumlardan oluşan sosyal dünyayı anlamlandırma sürecidir (Burleson, 2010: 153). İletişim sözel   ve sözsüz iletişim olarak ikiye ayrılır. Sözsüz iletişimle beden dili, yüz ifadeleri   (jest ve mimikler) ifade edilir. Günlük yaşamda bireyler farkında olmadan o anda yaşadıkları duygularla ilgili hem açık mesajları hem de  beden dilleri aracılığıyla ipuçları vermektedir    (Öğretir, 2006).  Bununla birlikte i letişimi sözlü ve  431 “Kaşağı” Adlı Hikâyenin Aile İçi İletişim ve İletişim Çatışmaları…   sözsüz olarak ikiye ayırsak bile sözsüz iletişim sözlü iletişimin tamamlayıcısıdır    (Öğ retir, 2008). Kaya ’ya (2011: 12) göre , i letişim in  bireysel ve toplumsal işlevleri  bulunmaktadır. İletişimin bireysel işlev leri, insanların  birbiriyle ilişki kurması,  benliğin   geliş imi,  paylaşma, var olduğunu ifade etme ve tanınma ihtiyaçlarını karşılamasını   sağlarken, iletişimin toplumsal işlev leri ise bireyler ve gruplar arasında toplumsal bütünleşmeye , eğitim ve kültürün gelişimine  ve  bireyin toplumsallaşmasına   katkıda bulunmasıdır.   İnsanların bulunduğu ve kişilerarası ilişkinin var olduğu her ortamda iletişim çatışmaları kaçınılmazdır  . Koruklu'ya (2011) göre insan doğasının ayrılmaz bir parçası olan çatışma aynı zamanda gelişmenin bir göstergesidir. E tkileşimde bul unulan taraflardan en az biri o anda yaşanan etkileşim biçimi ile ideal etkileşim biçimi arasındaki farkı algılar. Algılama biçimindeki  bu fark sebebiyle gerginlik hissedebilir ve bu durum iletişim çatışmalarına neden olur.   İletişim çatışmalarında yaşanan bu gerginliği ortadan kaldırmak için taraflardan biri ya da her ikisi girişimlerde  bulunmasına rağmen engellemelere maruz kalırsa çatışma durumu ortaya çıkabilir (Öğülmüş, 2006). İletişim çatışmalarının temelinde insanların ait olma, yaşamını devam ettirme, statü, güç, özgürlük, kaynakların kısıtlılığı, iletişi m sürecindeki bireylerin farklı konular üzerinde farklı değerler yargılarına   sahip olması gibi bazı unsurlar  bulunmaktadır (Koruklu,  2011). Kişiler arası iletişim çatışmalarının nedenleri ise  bireylerin benzer konular üzerinde düşünce, duygu, davranış, tutum farklılıkları ile iletişim becerisi, bilinçdışı süreçler, kişisel ve kültürel bazı faktörler, sosyal veya fiziki çevreye ilişkin süreçler    olabilmektedir (Dökmen, 2005).   İletişim çatışmaları, nedenleri ve sonuçları açısından yüzyıllardır birçok araştırmacı tarafından farklı biçimlerde ele alınmış ve irdelenmiştir. Alanyazın incelendiğinde çeşitli iletişim çatışması sınıflandırmalarıyla karşılaşılabilir. Fakat  bu araştırmada , Kaşağı isimli hikâye   Graf Analizi ve Transaksiyonel Analiz bağlamında incelendiğinden bu yaklaşımlar üzerinde kısaca durulmuştur  .  432 “Kaşağı” Adlı Hikâyenin Aile İçi İletişim ve İletişim Çatışmaları…   1.Kuramsal Çerçeve  1.1. Graf Analizi Kökleri 13. Yüzyıla dayanan Graf Analizi matematik profesörü Frank Harary tarafından ortaya atılmıştır. Graf Analizi kişiler arası iletişim ve iletişim çatışmalarına odaklanan bir yaklaşımdır. Harary (1969) iletişim   çatışmalarını, insanların birbirini yete rince dinleyip anlamadığı, karşılıklı eleştiri ve hatta kavgaya başvurduğu aktif çatışma , insanların birbiriyle iletişim kurmayıp ilişkilerine küslüklerin egemen olduğu  pasif çatışma , kurulan iletişimde tarafların tamamen kendisine yöneldiği ve karşı taraf  a odaklanmadığı varoluş çatışması  , tarafların birbirini dinlemeyip kendilerinde  bulunan basmakalıp düşüncelerle hareket ettiği tümden reddetme   çatışması , iletişim öncesinde karşı tarafla ilgili sahip olunan önyargıların iletişim sürecine hakim olduğu önyargılı çatışma , her iki tarafın bir konuda kısmen birbiriyle uyuşan fikirlere sahip olduğu  yoğunluk çatışması , kişilerin birbirine gönderdiği mesajların kısmen yanlış anlaşılmasını içeren kısmi algılama çatışması   ve iletişime giren iki kişiden birisinin kurd uğu iletişim ile ilgili üçüncü kişiye mesajları değiştirerek ulaştırdığı alıkoyma çatışması    biçiminde sınıflandırmıştır (Akt., Dökmen, 2005).   1.2. Transaksiyonel Analiz Her insanın kişiliğinin üç ego durumundan oluştuğunu savunan Eric Berne’de kişiler arası   iletişimde var olan   çatışmalar  a odaklanmıştır. Berne’ye (1961) göre , her insan kişiliği içerisinde ana -  baba, yetişkin ve çocuk benlik durumlarını barındırır. Bu  benlik durumları farklı durum ve ortamlarda çeşitli tepki ve tepkilere eşlik eden davranışlarla kendisini göster  ir. Berne’ye (1961) göre , ana-  baba benlik durumu katı ve eleştirel tutum ile  birlikte peşin yargılıdır ve ana -baba benlik durumu insanların kişilerarası iletişimde verdiği tepkilerin niteliği çerçevesinde koruyucu ve eleştirel olmak üzere ikiye ayrılır. Bu benlik durumunda insanlar, bir “teyp kayıt cihazı” gibi, daha önce kaydedilmiş tutum ve görüşlerini başka insanlara öğütler vererek ve bazen emirler yağdırarak onlara nasıl davranmaları gerektiğini ifade ederler (McClincy, 2011). Kişiliğin duygular ile ilgilenen kısmını ise çocuk benlik durumu oluşturur. Bu benlik durumda  bir kişi şakacı, sevgi dolu, yaratıcı, korku dolu, şefkatli, öfkeli, üzgün, yıkıcı gibi  433 “Kaşağı” Adlı Hikâyenin Aile İçi İletişim ve İletişim Çatışmaları…   duyguları gösterebilir. Kişiler yaşı ya da eğitim durumu ne olursa olsun her in san “çocuksu” davranış sergileyebilir. Çocuk benlik durumunun dört türü bulunmaktadır. Bunlar doğal, asi, uyarlanmış ve uslu çocuktur.  Anababa ve Çocuk  benlik durumlarımızdan farklı olarak yetişkin benlik durumumuz gerçekçi olmak için çabalar. Bu sebeple n e sadece toplumsal kuralları, ne de yalnızca kişisel ihtiyaçlarımızı dikkate alır  . Yetişkin benlik durumu, otonom ve özerk duygu, tutum ve davranışlar sergiler (Clarkson, 2005; Dökmen, 2005 ; McClincy, 2011; Widdison, 2011). Transaksiyonel Analiz kuramında ego durumları yani anababa, çocuk ve yetişkin benlik durumları arasındaki iletişim işlemi incelenir. Bu iletişim işlemine transaksiyon adı verilir. Transaksiyon sosyal etkileşimin en temel yapı taşıdır. Uzakta  bulunan arkada şınıza el sallamak, tanıdığınız biriyle hayat dolu yaptığınız sohbet ile sözsüz sinyal ve mesajlar transaksiyonlardır (Gill ve Adams, 2002: 172). Berne’ye (1961) göre, kişilerin uyarıcıyı gönderdiği kişi den , geri dönüt alma  beklentisinde olduğu ego durumu ndan uyaran alması durumunda tamamlayıcı transaksiyon oluşacaktır. Tamamlayıcı transaksiyon durumunda paralel iletişim devam ettiği için çatışma yaşanmayacak ve iletişim sorunsuz şekilde sürecektir. Kişilerin uyarıcı gönderdiği kişiden geri dönüt alma beklentisinde olduğu ego durumundan farklı bir ego durumundan uyaran alması durumunda kapalı transaksiyon ve iletişime geçen kişilerden bir veya ikisinin iki ego durumunu birlikte harekete geçirdiği ve iki farklı mesajın birlikte yer aldığı gizil transaksiyonlar ise iletişim çatışmalarına neden olmaktadır (Sapp, 2004: 182; Akkoyun, 2011; Lapworth ve Sills: 2011;40). Aile, kişilerarası   iletişim bakımından çok önemli bir kurum  olarak toplumun temelini oluşturur. Etkili aile- içi iletişim, sözel ve sözsüz iletişimi kullanmayı ve dinamik mesaj alışverişini gerektirir (Dönmezer, 1999 ). Etkili aile- içi iletişim aracılığıyla aile üyelerinin karşılıklı olarak birbirlerinin düşüncelerini ve duygularını anlaması, sosyal hayat içinde yardımlaşması, paylaşma ve işbirliği  d avranışlarının gelişimini sağlar ve bu sayede çocukların sağlıklı gelişmesi için uygun bir ortam oluşturur (Blechman, 1991: 227).  
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks