ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ (ΚΑΝΟΝΕΣ) ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΧΙΛΛΙΟΥ, ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ 3 (2013)

Description
The present study refers to the Hymnographers of saint Achillios and the hymnographica texts (canones) that were composed for his memory. In the Byzantine period, Joseph the Hymnographer (9th c.), Arsenios, abbot of abbey Cryptoferri in Rome (11th

Please download to get full document.

View again

of 20
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Business

Publish on:

Views: 5 | Pages: 20

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  1 Υμνογράφοι και Υμνογραφικά κείμενα   (κανόνες)   για τον Άγιο Αχίλλιο   Ο άγιος Αχίλλιος, αρχιεπίσκοπος και πολιούχος της πόλης της Λάρισας, έζησε κα - τά την περίοδο της βασιλείας του Μεγάλου Κωνσταντίνου ( 324-377) και είχε   πρωτα - γωνιστικό ρόλο στην   καταδίκη του Αρείου από την Α΄   Οικουμενική Σύνοδο της Νί - καιας (325). Ποίμανε την πόλη της Λάρισας για σαράντα περίπου χρόνια ως το θάνα - τό του , το 350.   Ο   αρχικός Βίος του θα γραφεί πολύ αργότερα και συγκεκριμένα στα τέλη του 9 ου αι 1 , από άγνωστο μέχρι σήμερα συγγραφέα. Το κείμενο του αρχικού Βίου έχει διασω - θεί σε ένα μοναδικό χειρόγραφο του 15ου αιώνα, στον κώδικα 212[=3746] της Ι. Μονής Διονυσίου του Aγίου Όρους (χάρτης, φφ. 21 v -36 v ): «Βίος καὶ   πολιτεία καὶ   μερικὴ   θαυ - μάτων διήγησις τοῦ   ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν ἀρχιεράρχου καὶ   θαυματουργοῦ   Ἀχιλλίου μητροπολίτου Λαρίσης, αρχή: Ἀδικεῖν μὲν εἰκότως ἄν τις κριθείη…» 2 . Τον αρχικό Βίο   διασκεύασε κατά τα τέλη του 13ου αι. άγνωστος στην έρευνα συγγραφέας.   Η Διασκευή   σώζεται στους   εξής τρεις κώδικες : α) 212[=3746] Ι. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους, χάρτης, 15ος αι., φφ. 36 v -64 r : «Βίος καὶ   πολιτεία καὶ   μερικὴ   θαυμάτων διήγησις τοῦ   ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν ἀρχιεράρχου καὶ   θαυματουργοῦ   Ἀχιλ - λίου μητροπολίτου Λαρίσης, αρχή: Τὸν ἐν ἀρχιερεῦσιν Ἀχίλλιον…» 3 , και β) 143[=3677] 1. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ζ. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης. Ο αρχικός ανέκδοτος βίος (Θ΄ αι.) και η  μεταγενέστερη διασκευή του (ΙΓ΄ αι.). Ανέκδοτα υμνογραφικά κείμενα (Ιωσήφ Υμνογράφου, Μανουήλ Κορινθίου, Αναστασίου Γορδίου) , Ακαδημία Αθηνών, [Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού], Αθήνα 1990, σσ. 98-105: η εισαγωγή σσ. 135-147: η έκδοση του βίου · FR. HALKIN, Bibliotheca Hagiographica Graeca Supplément, Appendices et Tables , Société des Bollandistes, [Subsidia Hagiographica 8a], Bruxelles 1957, III, σ . 6, 2012· ΤΟΥ   ΙΔΙΟΥ , Auctarium Bibliotheca Hagiographica Graeca Supplément,  Société des Bollandistes, [Subsidia Hagiographica 47], Bruxelles 1969, σ . 191, 2012· ΤΟΥ   ΙΔΙΟΥ , Novum Auctarium Bibliotheca Hagiographica Graeca Supplément , Société des Bollandistes, [Subsidia Hagiographica 65], Bruxelles 1984, σ . 217, 2012· A. EHRHARD, Überlieferung und Bestand der hagiographischen und homiletischen Literatur der griechischen Kirche, von den Anfängen bis zum Ende des 16. Jahrhunderts , Ι - ΙΙΙ , Leipzig 1937-1939, Ι , σ . 637 41   και  III, σ . 974· CHR. LOPAREV, «Opisanie nekotorykh gre č eskikh jitij Svjatykh», Vizantijskij Vremennik  4 (1897) 363-364. 2. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 98· ΣΠ. ΛΑΜΠΡΟΣ , Κατάλογος των εν ταις βιβλιοθή - καις του Αγίου Όρους ελληνικών κωδίκων, εν Κανταβριγίᾳ   της Αγγλίας  , τομ. Ι (1895 ) και ΙΙ (1900) , Ι, σ. 363 1 · ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Β. ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , « Οι άγιοι   της Θεσσαλίας (Αγιολογικά και λειτουργικά χειρό - γραφα και κείμενα) », Θεσσαλικό Ημερολόγιο  38 (2000) 311-312· A. EHRHARD,  Überlieferung , Ι, σ. 637 41   και III, σ. 974. 3. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σσ. 106 -1 11: η εισαγωγή σσ. 148 - 172: η έκδοση ·   ΛΑΜΠΡΟΣ , Κατάλογος  , Ι, σ. 363 2 · ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 311 3 ˙   HALKIN, Auctarium , σ. 191, 2013˙ HALKIN, Novum Auctarium , σ. 218, 2013 · EHRHARD, Überlieferung , Ι, σ. 637 41   και III , σ. 974 .    Υμνογράφοι και Υμνογραφικά κείμενα (κανόνες) για τον Άγιο Άχίλλιο   2 Ι. Μ. Διονυσίου   Αγίου Όρους, χάρτης, 17ος αι, φφ. 119 v -141 r4   και γ) 646 Ι. Μονής Μεγάλου Μετεώρου, χάρτης, 15x22, 16ος/17ος αι., φφ. 1 r -8 v , κείμενο ακέφαλο και κολοβό (αρχή (156, 263): εὐσέβειαν ἐφελκύσειε καὶ   στεφανήτας… - τέλος (164 -508): ἀλλὰ   τὸν πρᾶον μιμούμενος) 5 . Ενώ , όμως, οι συγγραφείς του Βίου του αγίου Αχιλλίου είναι άγνωστοι μέχρι σή - μερα στην έρευνα, αντίθετα γνωστοί - και   μάλιστα   σημαίνουσες μορφές των βυζαντινών και μεταβυζαντινών χρόνων - είναι οι υμνογράφοι που συνέθεσαν υμνογραφικά κείμενα   προς τιμήν   του αγίου Αχιλλίου.    Έτσι τον 9ο   αιώνα   ο Ιωσήφ ο Υμνογράφος 6   θα συνθέσει   δύο κανόνες προς τιμήν του αγίου. Ο Ιωσήφ γεννήθηκε περί το 816, πιθανότατα , στο Πάνορμο της Σικελίας 7 . 4. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 106 · ΛΑΜΠΡΟΣ , Κατάλογος  , Ι, σ. 343 · ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 311 4 -312· ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Χ. ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Ο άγιος Αχίλλιος (από εγκωμιαστικό λόγο χειρογράφου του ιζ΄ αι. της Ιεράς Μονής Διονυσίου Αγίου Όρους) , έκδοση κειμένου, απόδοση στη νεοελληνική, σχόλια, Λάρισα 198 1· HALKIN, Bibliotheca Hagiographica Graeca , ΙΙΙ , σ. 6, 2013· HALKIN, Novum Auctarium , σ. 218, 2013· EHRHARD, Überlieferung , Ι , σ. 637 41 . 5. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 106 · Ν. Α. ΒΕΗΣ , Τα χειρόγραφα των Μετεώρων, Κα - τάλογος περιγραφικός των χειρογράφων κωδίκων των αποκειμένων εις τας μονάς των Μετεώρων, εκδι - δόμενος εκ των καταλοίπων του , τόμος Α΄, Ακαδημία Αθηνών, [Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού], Αθήναι 1967, σ. 699 · ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 311 2 . 6 . Για τον Ιωσήφ τον Υμνογράφο βλ. Βίος καὶ   πολιτεία τοῦ   ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Ἰωσὴφ τοῦ    Ὑμνογρά - φου, πρότερον μὲν μοναχοῦ   καὶ   πρεσβυτέρου γεγονότος, ἔπειτα δὲ   καὶ   τῶν ἱερῶν καὶ   ὑπερτίμων σκευῶν τῆς τοῦ   Θεοῦ   Μεγάλης Ἐκκλησίας φύλαξ προχειρίζεται παρὰ   Βασιλείου ἄνακτος· συγγραφεὶς παρὰ   Θεο - φάνους μοναχοῦ   πρεσβυτέρου καὶ   ἡγουμένου τῆς αὐτῆς μονῆς  , (ed.) A. PAPADOPOULOS-KERAMEUS, Monumenta Graeca et Latina ad historiam Photii patriarchae pertinentia, II, Petropoli 1901, σσ. 1 -14· Ἰωάννου διακόνου τῆς τοῦ   Θεοῦ   Μεγάλης Ἐκκλησίας καὶ   ῥήτορος λόγος εἰς τὸν βίον τοῦ   ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Ἰωσὴφ τοῦ    Ὑμνογράφου , PG 105, σσ. 940 -976· ΕΥΤΥΧΙΟΣ ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος. Βίος και έργον,   [Περ. Αθηνά, Σειρά Διατριβών και Μελετημάτων 11], Εν Αθήναις 1971 (με παραπομπές σε βιβλιογραφία) · ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΔΕΤΟΡΑΚΗΣ , Βυζαντινή φιλολογία. Τα πρόσωπα και τα κείμενα , Β΄, Ηράκλειο Κρήτης 2003 (με παραπομπές σε βιβλιογραφία), σσ. 486 -497· ΝΙΚΟΛΑΟΣ Β. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , « Η γλώσσα Ιωσήφ του Υμνογράφου », Επιστημονική Επετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών   23 (1972-1973), 22-42· ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ , « Σέργιος πατρίκιος ομολογητής, πατήρ του πατριάρχου Φωτίου, και ο εις μνήμην του (13 Μαΐου) κανών του Ιωσήφ του Υμνογράφου », Εκκλη - σιαστικός Φάρος   59 (1977) 152-161· ΑΝΔΡΕΑΣ ΦΥΤΡΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος και Ιωσήφ ο Στου - δίτης και το έργον αυτών  , Αθήναι 1970· EVA KATAFYGIOTOU-TOPPING, «St. Joseph the Hymnogra-pher and Mariamne Isapostolos», Βυζαντινά   13Β , (1985), 1033-1052· NANCY PATTERSON SEVCENCO, Canon and calendar: the rolea ninth-century Hymnographer in shaping the celebration of the saints   στο:Leslie Brubaker (ed.) Byzantium in the Ninth Century: Dead or Alive?, [Papers from the Thirtieth Spring Symposium of Byzantines Studies], Birmingham, March 1996, Ashgate 1998, 101-114· C. VAN DE VORST, « Note sur s. Joseph l’ Hymno graphe», Analecta Bollandiana  38 (1920) 148-154· ELPIDIO MIONI, «I kontakia inediti di Giuseppe Imnografo», Bolletino della Badia greca di Grottaferrata  2 (1948), 87-98 και  177-192· A. LUZZI, «Un canone inedito di Giuseppe Imnografo per un gruppo di martyri occidental ed I suoi rapport con il testo dei Sinassari», Rivista di Studi Byzantini et Neollenici  30 (1993), 31-80· ANGELA ARMATI, «Giuseppe Imnografo negli Analecta Graeca», Δίπτυχα  4 (1986-1987), 232-249. Για τη συνολική έκδοση του έργου του βλ. J.-P. MIGNE, Patrologiae cursus completus . Series graeca, 105, σσ . 984-1421· J. B. PITRA, Analecta sacra spicilegio solesmensi parata , I, 1876, σσ . 381-399 7. Βλ. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , Τόπος γεννήσεως, σσ. 3 - 41 και Χρονικά όρια του Βίου, σσ. 42 -43.  Υμνογράφοι και Υμνογραφικά κείμενα (κανόνες) για τον Άγιο Άχίλλιο   3 Σε ηλικία 15 ετών (Οκτώβριος 831) αναγκάζεται μαζί με την οικογένειά του να εγκαταλείψει τη Σικελία εξαιτίας των επιδρομών των Σαρακηνών στο νησί και να καταφύγει στην Πελοπόννησο 8 . Στα τέλη του ίδιου έτους βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη δόκιμος μοναχός στη μονή Λατόμου   και λίγο αργότερα «ἀποκείρεται μοναχὸς παρὰ   τοῦ   ἡγουμένου τῆς μονῆς» 9 . Εννέα περίπου χρόνια αργότερα   (το 840)   χειροτονείται   πρεσβύτερος, κατά παράκληση των μοναχών της μονής και του επισκόπου Θεσσαλονίκης 10 . Το ίδιο έτος γνωρίζει τον   όσιο Γρηγόριο τον Δεκαπολίτη και τον ακολουθεί στην Κωνσταντινούπολη 11 , όπου   υπηρετεί ως πρεσβύτερος στο   ναό του αγίου Αντίπα 12 . Το 841 ο Ιωσήφ επιχειρεί ταξίδι στη Ρώμη, αλλά αιχμαλωτίζεται   από Άραβες πειρατές , παραμένει , για   δύο χρόνια,   φυλακισμένος στις φυλακές του Χάνδακα ( Ηράκλειο Κρήτης).   Με   την καταβολή λύτρων απελευθερώνεται   και ξεκινά   το ταξίδι της επιστροφής του στην Κωνσταντινούπολη 13 . Στο ταξίδι του για την Κωνσταντινούπολη ο Ιωσήφ διαπεραιώθηκε   στην ηπειρω - τική Ελλάδα, πέρασε από τη Θεσσαλία 14 , και διήλθε από τη Λάρισα   (πιθανότατα κατά τα τέλη του 842) 15 , όπου προσκύνησε τα λείψανα του αγίου Αχιλλίου . Στην Κωνσταντινούπολη , συνέθεσε τους δύο κανόνες προς τιμήν του αγίου Αχιλλίου.   Οπαδός του πατριάρχη Ιγνατίου (846- 857 και 867 -878), εξορίσθηκε στη Χερσώνα της Κριμαίας μετά το 857   από το νέο πατριάρχη Φώτιο (857 - 867 και 878 -886) 16 .  Όταν , όμως,   ανήλθε στο   θρόνο του Βυζαντίου ο Βασίλειος Α΄ ο Μακεδών (867 - 886), ο Ιγνάτιος ανακλήθηκε στον πατριαρχικό   θρόνο και μαζί του επέστρεψαν   και   όσοι   από τους οπαδούς του είχαν εξοριστεί. Μεταξύ αυτών   ήταν και ο Ιωσήφ, ο οποίος   τιμήθηκε   από το νέο αυτόκράτορα και τον πατριάρχη με το αξίωμα - οφίκκιο   του σκευοφύλακα της Μεγάλης Εκκλησίας 17 . Μετά την κοίμηση του πατριάρχη Ιγνατίου και την εκ νέου άνοδο στον πατριαρχικό θρόνο του Μεγάλου Φωτίου , ο Ιωσήφ συνεργάσθηκε   αρμονικά με τον   πατριάρχη   Φώτιο   και έχαιρε της πλήρους εμπιστοσύνης του 18   μέχρι την κοίμησή του , αρχές Απριλίου του 886 . Το έργο του Ιωσήφ είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου υμνογραφικό 19 . Συνέθεσε κανόνες, τριώδια, ιδιόμελα και κοντάκια. Είναι από τους παραγωγικότερους ποιητές και τιμή - θηκε   γι’ αυτό   με τον μοναδικό τίτλο του υμνογράφου . Έχει συνθέσει 466 κανόνες, 8 8. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , σ. 45.  9. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , σ. 45.  10. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , σ. 47.  11. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , σ. 48.  12. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , σ. 48.  13. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , Το προς Ρώμην ταξίδιον, οι Σαρακηνοί και η εν Κρήτῃ   φυλάκισις, σσ. 50 -54. 14. Στη Θεσσαλία, μάλιστα, συνάντησε κάποιο μοναχό ο οποίος του δώρισε τεμάχιο του λειψάνου του αποστόλου Βαρθολομαίου, προς τιμήν του οποίου έκτισε αργότερα ναό στην Κωνσταντινούπολη.  15. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 101·.   ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , σ. 54.  16. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , Η εις Χερσώνα εξορία και τα κατ’ αυτήν, σσ. 59 -61. 17. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , σ. 70.  18. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , σσ. 72 -73. 19. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , Το υμνογραφικόν έργον, σσ. 77 -104.  Υμνογράφοι και Υμνογραφικά κείμενα (κανόνες) για τον Άγιο Άχίλλιο   4 κοντάκια, 58 τριῴδια και 144 στιχηρά, σύμφωνα με   τον κατάλογο   που συνέταξε ο Ευτ. Τωμαδάκης 20 . Από τους δύο κανόνες που συνέταξε ο Ιωσήφ προς τιμήν του αγίου Αχιλλίου, ο   πρώτος περιέχεται στους:   α) κώδ. 212 [3746] της   Ι. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους,   χάρτης,  15 ος   αι., φφ. 82 r -88 v   και 1 r -21 v  ( η ακολουθία είναι ακέφαλη ) 21 , β) κώδ. 132 Ι. Μ. Μεγάλου Μετεώρου, χάρτης λείος, 15 x20.4, 16 ος αι., φφ. 310 r -320 v22 , γ) κώδ. 286 Ι. Μ. Βαρλαάμ Μετεώρων, χάρτης, 13 .5x18.5, 17 ος   αι., φφ. 2 0 r -32 r23   και   δ) κώδ. 41 Βιβλιοθήκης Πεζάρου (Τύρναβος), χάρτης, 20 x15, 1710, φφ. 1 r -10 r . 24   Ο κανόνας διασώζεται και στις εκδόσεις της ακολουθίας του αγίου 25 . Εμφανίζεται και στην αρχή του ίδιου κώδικα(φφ. 9 r -18 v ) , στην ακολουθία του αγίου και   εμπλέκεται με τον κανόνα του Αντωνίου 26 , αρχιεπισκόπου Λαρίσης. «Προηγούνται σε κάθε ωδή τα τροπάρια του κανόνα του Αντωνίου Λαρίσης, … και ακολουθούν τα τροπάρια του κατά πέντε αιώνες παλαιοτέρου (Θ΄ αι.) κανόνα του Ιωσήφ του Υμνογράφου» 27 . Ο δεύτερος κανόνας, επίσης, περιέχεται στον ίδιο κώδικα 212 της Ι. Μ. Διονυσίου, ( φφ. 88 v -90 r ) 28   και εξεδόθη από τον αείμνηστο καθηγητή Δ. Ζ. Σοφιανό 29 . Πιθανότατα , σύμφωνα με τον Σοφιανό, και τα δύο αυτά ποιητικά κείμενα συντάχθηκαν μετά το πέ -  20. ΤΩΜΑΔΑΚΗΣ , Ιωσήφ ο Υμνογράφος  , Κατάλογος του υμνογραφικού έργου του Ιωσήφ, σσ. 107 -232. 21. ΛΑΜΠΡΟΣ , Κατάλογος  , Ι, σ. 363· ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 314 1 · ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σσ. 121 -122. 22. Ν . Α. ΒΕΗΣ , Τα χειρόγραφα των Μετεώρων. Κατάλογος περιγραφικός των χειρογράφων κωδίκων των αποκειμένων εις τας μονάς των Μετεώρων εκδιδόμενος εκ των καταλοίπων Ν. Α. Βέη , [Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού], τόμος Α΄, Αθήναι 1967, σσ. 153 - 154, αρ. 3·   ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 314 2 · ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σσ. 122 -123. 23. Ν. Α. ΒΕΗΣ , Τα χειρόγραφα των Μετεώρων. Κατάλογος περιγραφικός των χειρογράφων κωδί  - κων των αποκειμένων εις τας μονάς των Μετεώρων εκδιδόμενος εκ των καταλοίπων Ν. Α. Βέη , [Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού], τόμος Β΄, Αθήναι 1984, σ. 390, αρ. 3·   ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας, 314 3 · ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 122.  24. ΛΙΝΟΣ. ΠΟΛΙΤΗ , Συνοπτική αναγραφή χειρογράφων ελληνικών συλλογών   ( Ελληνικά , παράρτημα 25), Θεσσαλονίκη 1976. σ. 57 41 · ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 314 4 · ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 122 . 25. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης    (με παραπομπές σε βιβλιογραφία), σ. 121 · ΣΤΕΡΓΙΟΥ - ΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 315· L. PETIT, Bibliographie des acolouthies grecques , Bruxelles 1926, σ. 1 1 · Η   ακολουθία εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Βενετία: Ἀκολουθία τοῦ   ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Ἀχιλλίου ἀρχιεπισκόπου Λαρίσσης τοῦ   θαυματουργοῦ. Νῦν πρῶτον    τύποις ἐκδοθεῖσα καὶ    μετ’ ἐπιμελείας ὅτι πλείστης διορθωθεῖσα . Ἐνετίησι ͵αψμε΄. 1745. Παρὰ   Ἀντωνίῳ   Βόρτολι, con lincenza de ’ superiori, e privilegio. 26. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 120 · ΛΑΜΠΡΟΣ , Κατάλογος  , Ι, σ. 363 4 . 27. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 120.  28. ΛΑΜΠΡΟΣ , Κατάλογος  , Ι, σ. 363· ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 314 1 . 29. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σσ. 173 - 177 (η έκδοση του β΄κανόνα).    Υμνογράφοι και Υμνογραφικά κείμενα (κανόνες) για τον Άγιο Άχίλλιο   5 ρασμα του Ιωσήφ από τη Λάρισα, κατά την περίοδο μεταξύ των ετών 843 -845 , όταν ο υμνογράφος είχε ήδη επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη 30 . Σκοπός και των δύο κανόνων είναι να τονιστεί ιδιαίτερα η αποκάλυψη της λάρνα - κας με τα λείψανα του αγίου Αχιλλίου   που είχε χαθεί   και «των θαυματουργικών ιάσεων που αναβλύζουν απ’ αυτή σαν από πηγή αστείρευτη» 31 . Πράγματι, σύμφωνα με τον αρχικό Βίο   του αγίου η λάρνακά του ήταν επί τρεις σχεδόν αιώνες κρυμμένη και ξεχασμένη   και αποκαλύφθηκε στις 10 Φεβρουαρίου ακαθόριστης χρονολογίας 32   του 9 ου   αι.. Την περίοδο εκείνη ο Ιωσήφ πέρασε από τη Λάρισα και προσκύνησε τα λείψανα του πολιούχου αγίου της.   Ο α΄ κανόνας περιέχεται στην ακολουθία του αγίου 33   και φέρει την εξής ακροστι - χίδα : « Ἀχιλλίου   με ταῖς λιταῖς σῶτερ σκέπε. Ἰωσήφ» 34 . Η α΄ ωδή είναι μια ωδή - επίκληση στον άγιο Αχίλλιο. Ο Ιωσήφ με τη χρήση του σχήματος της μεταφοράς 35 , αιτείται «φωτισμὸν σωτηρίας» 36 , που θα λύσει «τὴν ἀχλὺν τῶν παθῶν»  37   (α΄ τροπάριο α΄ ωδής), διαρκή προστασία του ποιμνίου (β΄ τροπάριο α΄ ωδής) 38   και θεραπεία των διαφόρων «δεινῶν ἀρρωστημάτων» (γ΄ τροπάριο α΄   ωδής ) 39 . Το πρώτο τροπάριο των επόμενων δύο ωδών (γ΄   και   δ΄) 40   και το τελευταίο της ε΄ και στ΄ ωδής   αναφέρονται στην καταλυτική παρουσία του αγίου για την καταδίκη του Αρείου στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας 41 . Στην γ΄ ωδή ο Ιωσήφ 30 . ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 103.  31. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 101.  32. «Καὶ   ἦν μὲν οὗτος ὁ   θησαυρὸς ὑπὸ   τὴν γῆν χρονίως κρυπτόμενος. … ἕως ὁ   ἀποκαλύπτων βαθέα καὶ   κρύφια φανερῶν θεοσημείαις ἀπορρήτοις τὸν αὐτοῦ   θεράποντα ἐξεκάλυψε, μὴ   ἀνεχόμενος πάντῃ   μήτε τοῦτον ἀγνοεῖσθαι τοῖς οἰκείοις τέκνοις καὶ   παρ’ αὐτοῖς   ὑπάρχειν ἀγέραστον, μήτε μὴν τῶν προτέρων στερεῖσθαι ἀγαθῶν. Καὶ   φανεροῖ   αὐτοῖς τὸν κρυπτόμενον, κατὰ   τὴν δεκάτην τοῦ   φεβρουαρίου, καὶ   δω - ρεῖται οἷα θησαυρὸν ἀσυλότατον…»(ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Άχίλλιος Λαρίσης  , σ. 147, 392 -402). 33. Για τη χειρόγραφη παράδοση της ακολουθίας του αγίου Αχιλλίου βλ. ΣΟΦΙΑΝΟΣ , Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης  , σ. 121 -123· ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΗΣ , Οι άγιοι της Θεσσαλίας  , 312-315. 34. ΣΟΦΙΑΝΟΣ, Ο άγιος Αχίλλιος Λαρίσης, σ. 120.  35. ΔΩΡΟΘΕΟΣ   μητροπολίτης Λαρίσης, Ακολουθία του εν αγίοις πατρός ημών Αχιλλίου του θαυμα - τουργού αρχιεπισκόπου Λαρίσης  , Αθήναι 1952, σ. 19: «Ἀνατολῆς τῶν ἀρετῶν γενόμενος ἥλιος ἄδυτος».  36. ΔΩΡΟΘΕΟΣ , Ακολουθία , σ. 19.  37. ΔΩΡΟΘΕΟΣ , Ακολουθία , σ. 19.  38. ΔΩΡΟΘΕΟΣ , Ακολουθία , σ. 20: «τὴν τοῦ   Χριστοῦ   ποίμνην … μὴ   διαλίπῃς θεσπέσιε».  39. ΔΩΡΟΘΕΟΣ , Ακολουθία , σ. 20. Στο συγκεκριμένο τροπάριο είναι έντονη η χρήση του β΄ προσώ - που: «πρυτάνευσον - κούφισον - συντήρησον».  40. ΔΩΡΟΘΕΟΣ , Ακολουθία , σσ. 20 -21: « Ἱερολόγος ἱερός, ἐν πίστει γεγενημένος, ἀπεμείωσας Ἀρείου τὴν πλάνην, συμπληρῶν τὸν ἀριθμόν, τῶν ἐν Νικαίᾳ   πρότερον, Ἱερουργῶν Πατέρων, παμμάκαρ πάτερ Αχίλλιε» (α΄ τροπάριο, γ΄ ωδή) - «Εὐεργετεῖν τοὺς ὁμοφύλους ἑλόμενος, Ποιμενάρχης θεῖος ἐχρημάτισας, ποιμαντορικῇ   ῥάβδῳ   σου σοφέ, Ἄρειον ὡς λύκον, ἀραβικὸν ἀπωσάμενος, κακῶς ἀποτέμοντα, τοῦ   Γεννήτορος   Λόγον, ἀξιάγαστε πάτερ Ἀχίλλιε» (α΄ τροπάριο, δ΄ ωδή).  41. ΔΩΡΟΘΕΟΣ , Ακολουθία , σ. 23: «Ἰόβολον κακίαν, τοῦ   παραφρονήσαντος Ἀρείου ὤλεσας, τοῦ   Πατρὸς τὸν Λόγον ὁμούσιον Πάτερ ἀοίδιμε, ἐκδιδάξας σέβειν, Ὃν ἱλεούμενος μὴ   παύσῃ, συντηρεῖσθαι τὴν ποίμνην σου Ἅγιε» (γ΄ τροπάριο, ε΄ ωδή) - «Συνόδου μέσον σοφέ, Πατέρων θείων ἐνήστραψας, μεθ’ ὧν πρεσβείαν ποιοῦ, εὑρεῖν ἡμᾶς ἔλεος, ὅταν μέλλῃ   Κύριος, ἐπὶ   θρόνου δόξης καθεσθείς, κρῖναι τὰ   σύμπαντα» (γ΄ τροπάριο, στ΄ ωδή).  
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks