اس ت( 0/05 و 0/05 0/05 0/1 mg/kg dry weight برابر ترتيب به کادميوم ب راي و 0/1 و 0/1 0/3 0/2 mg/kg dry weight بهترتي ب است. - PDF

Description
پژوهشي علمي ي فصلنامه محيط و سالمت مجله ايران محيط بهداشت علمي انجمن 1 تا 1 صفحات 1393, بهار او ل, شماره هفتم, دوره کشاورزي محصوالت در کادميوم و سرب غلظت بررسي اصفهان استان چغندر( و پياز کلم )کاهو 2 محمدي

Please download to get full document.

View again

of 10
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Reviews

Publish on:

Views: 23 | Pages: 10

Extension: PDF | Download: 0

Share
Transcript
پژوهشي علمي ي فصلنامه محيط و سالمت مجله ايران محيط بهداشت علمي انجمن 1 تا 1 صفحات 1393, بهار او ل, شماره هفتم, دوره کشاورزي محصوالت در کادميوم و سرب غلظت بررسي اصفهان استان چغندر( و پياز کلم )کاهو 2 محمدي جهانگرد و 2 صالحي حسن محمد 1 مهاجر رضا 91/12/26 پذيرش: 91/9/28 دريافت: چکيده اين امنيت و کيفيت براي جدي خطري هوا و خاک در آلودگيها اين وجود از ناشي سنگين فلزات به کشاورزي محصوالت آلودگي هدف: و زمينه برخي در کادميوم و سرب ميزان مطالعه اين از هدف دادهاند. نشان خود از زايي سرطان اثرات هردو س رب و کادميوم ميرود. بهش مار محصوالت است. اصفهان استان کشاورزي محصوالت از برخي کشاورزي اراضي از تصادفي طور به نمونه( 2 محصول هر )از محصول نوع 4 از نمونه 8 تابستان و بهار فصل دو طول در بررسي: روش شد. تعيين اتمي جذب دستگاه توسط کادميوم و سرب ميزان آمادهسازي از پس گرديد. برداشت اصفهان استان مناطق از س رب غلظت ميان اختالف كه بهطوري بود. متف اوت يکديگر با ش ده نمونهبرداري محصوالت در کادميوم و س رب غلظت ميانگي ن يافتهه ا: مقايس ه )/5 p(. نبود معنيدار کاهو با چغندرلبويي در س رب غلظت ميان اختالف و )/5 p( بود معن يدار کلم و پياز ب ا چغندرلبوي ي در که داد نش ان نتايج )/1 p(. دارد وجود معنيدار اختالف پياز با چغندر و کلم با چغندر کادميوم غلظت ميان تنها که بود اين بيانگر ميانگينها پياز و چغندر کلم کاهو براي سرب رواداري )بيشينه ايران توسط شده ارايه استاندارد محدود از بيش تر محصوالت اکثر در کادميوم و س رب مقدار و اس ت( /5 و /5 /5 mg/kg dry weight برابر ترتيب به کادميوم ب راي و و /3 /2 mg/kg dry weight بهترتي ب است. FAO - WHO نيز دح از بيش کادميوم و سرب سنگين فلز دو داراي تحقيق اين در ش ده نمونهبرداري محصوالت اغلب ميدهد نش ان تحقيق اين نتايج نتيجهگيري: محصوالت ساير کاهو در سرب جز به که داد نشان محصول )EDI( عنصر هر شده جذب تخميني مقدار حال اين با هس تند. اس تاندارد و مجاز براي هستند. شده گزارش ايران اس تاندارد مؤسس ه طرف از که )PTDI( موقتي روزانه تحمل قابل دريافت ميزان به نس بت کمتري EDI داراي منطقه اين غبار و گرد و آب خاک در آنها مقادير تعيين و س نگين عناصر منش ا مطالعه بيش تر آلودگي از جلوگيري و بهينه مديريت و بهتر فهم ميشود. توصيه اصفهان استان کشاورزي محصوالت سنگين فلزات کليدي: واژگان ايران - تهران نور پيام دانشگاه کشاورزي گروه استاديار و علمي هيات عضو 1- شهرکرد دانشگاه کشاورزي دانشکده خاک علوم گروه دانشياران مسئول(: )نويسنده 2- بررسي غلظت سرب و کادميوم در... مقدمه تأمي ن امنيت غذايي جمعيت در حال رش د با توجه به منابع طبيع ي محدود يکي از مباحث بس يار مهم در جهان بهش مار م يرود. عناص ر س نگين از مهمتري ن مناب ع آلودگيه اي غيرنقطهاي منابع طبيعي هستند. ساالنه هزاران تن از اين عناصر در مقياس جهاني وارد سيستم خاك ميشوند )1(. از آنجاييکه آلوده ش دن محصوالت کش اورزي با فلزات س نگين از يک طرف منجر به کاهش کيفيت محصوالت کشاورزي و از طرف ديگر تهديدي جدي براي سالمت انسان است لذا از جنبههاي زيست محيطي بسيار حائز اهميت هستند. تجمع فلزات سنگين و افزاي ش غلظت آنها و رس يدن به محدوده خط ر ميتواند از طري ق ورود به زنجيره غذايي انس ان س المتي او را مورد تهدي د قرار ده د )2(. دربين فلزات س نگين برخي از آنها همچ ون روي مس و كبالت در مقادير مناس ب براي بيش تر سيس تمهاي بيولوژيكي از جمله انسان ضروري هستند ) 3 و 4 ( در حاليك ه برخي ديگ ر از فلزات س نگين از جمله كادميم سرب و آرس نيك براي گياهان حيوانات و انسان بسيار سمي هس تند ) 5 و 6 (. کادميوم به عنوان يک ماده س رطانزا در ايجاد اغلب س رطانها شناخته شده اس ت ) 7 و 8 ( و به نظر ميرسد عامل اثرگذار در ايجاد بيماريهاي قلبي و فش ار خون باش د )9(. سرب نيز با تحت تاثير قرار دادن سيستم خوني و کليوي باع ث ناهنجاريه اي متابوليکي و نقاي ص عصبي- فيزيکي در کودکان ميش ود. همچنين گزارش ش ده است كه چنانچه مقادير زيادي از فلزات سنگين از جمله سرب وارد بدن مادران باردار ش ود تولد نوزادان نارس و عقب ماندگي ذهني ش ديد نوزادان افزايش چشمگيري خواهد داشت ) 1 و 11 (. گياه ان ميتوانند ب دون اينکه صدمهاي ببينن د مقادير زيادي کادميوم را در خود جمع کنند. )12( Alloway اظهار داشت که غلظتهاي نسبتا زياد کادميوم ميتواند در بخشهاي خوراکي گياه تجمع يابد بدون آنکه عاليم بيماري و تاثيرگذاري در گياه آش کار شود. تجمع کادميوم در گياهان ميتواند پتانسيل جذب اين عنصر توس ط انس ان را افزايش دهد و اي ن امر در حالتي صورت ميگيرد که اين گياهان جزو جيره غذايي باشند) 5 (. Radwan و هم کاران )13( جه ت آگاه ي دادن ب ه افکار عمومي در کشور مصر به خاطر ارزيابي محصوالت کشاورزي از عناصر س نگين به تجزيه و تحليل چند نمونه از محصوالت کشاورزي شامل توتفرنگي خيار خرما و دستهاي از سبزيجات پرداختند. آنها با توجه به س رطانزا بودن دو عنصر کادميوم و سرب و مفيد بودن روي و مس در حد کفايت در جيره غذايي چه ار عنصر در محصوالت ذکر ش ده را اندازهگيري نمودند. اگرچه نتايج مطالعه آنها نش ان داد که سبزيجات برگي از قبيل کاهو و اس فناج داراي بيشترين مقدار سرب و کادميوم در ميان ساير محصوالت بودند ليکن آنها با تخمين مقدار جذب روزانه اين عناصر در فراوردههاي کشاورزي مورد آزمايش اين مقدار را کمتر از گزارشFAO وWHOدانستند. جذب فلزات س نگين از اراضي آلوده به وسيله گياهان و بهويژه محص والت كش اورزي يك ي از مهمترين راهه اي ورود اين عناصر به زنجيره غذايي است )14(. ساليانه حدود ٣٨٠٠٠ ton كادميوم و تقريبا يك ميليون تن سرب به خاكهاي جهان اضافه ميشودكه مقادير زيادي از آنها مربوط به غبارهاي جوي پراكنش خاكس ترها و ضايعات شهري است و غلظتهاي كم آن مربوط به مصرف كودهاي شيميايي و لجن فاضالب است )15(. از آنجاييکه دو فلز سنگين سرب و کادميوم به عنوان دو عنصر سرطانزا در ايجاد انواع س رطان بهويژه گوارش شناخته شده ) 7 و 8 ( و ب ر اس اس نتايج Amini و هم کاران )16( غلظت س رب و کادميوم در خاکه اي غرب و جنوب غرب اصفهان بيش تر از ساير قسمتهاي اس تان است لذا هدف از انجام اين پژوهش بررس ي غلظ ت دو فلز س رب و کادميوم در برخي از محصوالت کش اورزي كشت ش ده در اراضي مجاور شهر اصفهان اس ت. نزديکي اين اراضي کش اورزي با کارخانجات صنعتي همچون ذوب آهن س يمان سپاهان سيمان اصفهان و همچنين معدن سرب به اهميت موضوع ميافزايد. مواد و روشها منطقه مورد مطالعه اراضي کش اورزي واقع در غرب و جنوب غرب شهرس تان اصفهان است که از لحاظ موقعيت جغرافيايي حدفاص ل طولهاي جغرافياي ي 51/16 '24 51 تا 32/11 '35 51 ش رقي و عرضهاي جغرافيايي 42/31 '25 32 تا 53/52 '37 32 شمالي قرار گرفتهاند )شکل 1(. 2 محمد حسن صالحي و همکاران معد سر هن كا خانه سيما شکل 1 : اراضي منطقه مورد مطالعه وس عت منطق ه نمونهب رداري ش ده 17 ha اس ت و نمونهبرداري محصوالت از زمينهاي کشاورزي شهرستانهاي فالورجان خمينيش هر نجفآباد و زرينش هر انجام گرفت ب ه اين صورت که از اندام خوراک ي هر محصول نمونهاي به وزن حدود 1 kg برداش ت گرديد و در کيسههاي کاغذي قرار داده شد و به آزمايش گاه منتقل گرديد. محصوالت کشاورزي نمونهبرداري ش ده شامل کاهو کلم چغندرلبويي و پياز بودند که از هر محصول 2 نمونه به عنوان تکرار برداش ته شد و در مجموع 8 نمونه به آزمايش گاه منتقل گرديد. نمونهبرداري در طي بهار و تابس تان انجام گرفت. قابل ذکر اس ت نمونهگيري موقعي انجام گرفت که محصوالت ذکر ش ده آماده برداش ت بودند. محصوالت نمونهگيري ش ده بعد از انتقال به آزمايشگاه توسط آب مقطر شس ته شد و س پس نمونهها در آون تهويهدار قرار گرفت و به مدت 48 h در دماي 8 C خشک گرديد. بعد از خشک کردن نمونهها در آون نمونهها با آسياب برقي پودر شد. 55 C در کوره الکتريکي در دماي از نمونه پودر ش ده 1 g به مدت 4 h قرار داد ش د. س پس به هر نمونه 1 ml اسيد کلريدريک 3 N در حرارت 95 درجه اضافه و س پس محلول تهي ه ش ده از کاغذ صافي عبور داده ش د و عص اره حاصل در بالن ژوژه 5 ml جمعآوري و توس ط دس تگاه دس تگاه جذب اتم ي مدل پركين الم ر) (Atomic Absorption Perkin Elmer 33 غلظ ت فلزات س نگين کادميوم و س رب تعيين گرديد) 17 (. توصيف آماري دادهها با اس تفاده از نرمافزار Statistica نسخه 6 صورت گرفت. همچنين مقايسه ميانگينها با آزمون LSD انجام شد. يافتهها نتاي ج اندازهگي ري غلظت س رب و کادمي وم در محصوالت نمونهبرداري ش ده به صورت ميانگين غلظت حداقل حداکثر و انح راف معيار ب ه ترتيب در جدولهاي 1 و 2 بر حس ب ميليگرم بر کيلوگرم وزن خش ک weight( )mg/kg dry ارايه شده است. ب ا توجه ب ه نتايج ج دول 1 ميانگين س رب در مي ان چهار محص ول متفاوت ب ود و اختالف ميان غلظت س رب چغندر ب ا پي از و همچنين چغندر ب ا کلم معنيدار ش د )/5 p(. مطاب ق اين جدول بيش ترين و کمترين مقدار غلظت س رب بهترتي ب مربوط به چغندر و پياز بود. همانطور که در جدول شماره 2 قابلمش اهده است چغندر بيش ترين غلظت کادميوم weight( /31( mg/kg dry و پي از کمتري ن غلظ ت 3 بررسي غلظت سرب و کادميوم در... کادمي وم weight( 5( mg/kg dry را داش ت. آزم ون آماري نش ان داد ک ه تنها ميان غلظت کادمي وم چغندر با کلم و چغندر با پياز اختالف معنيدار وجود داش ت )/1 p(. همچنين بيش ترين ميانگين غلظت س رب و کادمي وم در ميان محصوالت مربوط به چغندر بود. جدول 1 : ميانگين غلظت سرب و بيشينه رواداري اين فلز سنگين بر حسب نوع محصول weight( )mg/kg dry نا محصو مشخصا ما كاهو كلم چغند پيا 1/3 5/4 2/4 4/2 ميانگين سر 1/4 2/ 1/ حد قل 4/3 6/8 4/4 7/ حد كثر 2/6 2/5 1/1 3/2 معيا نحر p-value 1 /3 /2 بيشينه سر ير ) ( ستاند /3 /3 /3 /3 بيشينه مجا سر ( FAO-WHO) 1 مقاديرp-value حاصل از مقايسه ميانگين عنصر با مقدار استاندارد ايران و FAO-WHO است. جدول 2 : ميانگين غلظت کادميوم و بيشينه رواداري اين فلز سنگين بر حسب نوع محصول weight( )mg/kg dry نا محصو مشخصا ما كاهو كلم چغند پيا 5 /31 7 ميانگين كا ميو /27 /5 /4 حد قل /25 /49 /27 /7 حد كثر /57 /9 /8 7 معيا نحر /75 /41 /7 /59 p-value 1 /87 /51 /82 /59 p-value 2 /5 /5 /5 بيشينه كا ميو ير ) ( ستاند بيشينه مجا كا ميو ( FAO-WHO) 1 و 2 به ترتيب مقاديرp-value حاصل از مقايسه ميانگين عنصر با مقدار استاندارد ايران و FAO-WHO است. 4 محمد حسن صالحي و همکاران در ش کل 2 مجم وع ميانگي ن غلظ ت س رب و کادميوم در محصوالت نمونهبرداري ش ده آورده شده است. بر اساس اين ش کل از لحاظ مجموع دو فلز سنگين سرب و کادميوم روند به صورت زير بود: چغندر کاهو کلم پياز كه در اين رابطه C ميزان غلظت هر فلز سنگين در محصوالت بر حس ب ميليگرم بر کيلوگرم Cons ميزان مصرف روزانه آن محصول توس ط افراد بر حسب گرم در ايران )اين ميزان بر B w وزن اساس آمار موسس ه استاندارد گزارش شده است( و متوس ط بدن يک فرد بزرگس ال kg( 6( است.در جدول 3 ميزان EDI بر حس ب ميليگرم بر کيلوگرم براي هر محصول محاسبه و ارائه شده است مجمو سر كا ميو جدول 3 : مقادير )mg/kg( EDI فلزات کادميوم و سرب براي هر محصول كا ميو سر نو محصو /26 /4 كاهو /34 /48 كلم /9 /84 پيا /2 /35 چغند /89 /88 مجمو محصولا (mg/kg) پياز چغندر کلم کاھو نو محصو شکل 2 : مقايسه چهار نوع محصول مورد مطالعه شده از نظر مجموع تجمع دو فلز سنگين سرب و کادميوم ب ا توجه به نتايج بدس ت آم ده ميتوان مي زان ورود فلزات س نگين را به بدن هر انسان اندازهگيري کرد. طبق آمار مؤسسه اس تاندارد و تحقيقات صنعتي ايران ميزان دريافت قابل تحمل روزانه موقتي )PTDI( فلزات سرب و کادميوم بهترتيب برابر /36 و mg/kg body weight /1 ب دن اس ت. براي اي ن منظور ميبايس تي مقدار تخميني جذب ش ده هر عنصر )EDI( براي هر محصول با توجه به مقدار مصرف آن محصول مش خص گردد. قابل ذکر اس ت اگر اين مقدار کمتر از مقدار PTDI باشد خطري براي مصرف کنندگان آن محصول وجود ندارد در غير اين صورت آن محصول براي س المتي خطرناک است. EDI از رابطه زير بدست ميآيد )18(: بحث بر اس اس گزارش نشريه مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران ش ماره )19( بيش ينه رواداري دو فلز س نگين س رب و کادميوم به تفکيک ب راي هر محصول در جدولهاي 1 و 2 آورده ش ده است. منظور از بيشينه رواداري فلز سنگين بيش ترين مقداري از فلزات س نگين موجود در خوراك انسان و دام اس ت كه مصرف آن در كوتاه مدت يا درازمدت س بب ايجاد عارضه س وء براي سالمت انسان نش ود. كنترل بيشينه رواداري فلزات س نگين در مواد غذايي يكي از مواردي است كه براي حفظ س المت مصرفكنندگان م واد غذايي و نيل به ايمن ي غذايي بايد مورد توجه قرار گي رد. باتوجه به عوارض جبرانناپذي ر حاد و مزمن فلزات س نگين در بدن انس ان كه از تأثير بر سيس تم عصبي تا س رطانزايي طبقهبندي ميشوند موجب ش ده تا حساس يت و اهميت اين موض وع دو چندان شود )19(. - س رب: بر اس اس نتايج جدول 1 چه ار محصول انتخابي داراي غلظتي بيش تر از بيش ينه رواداري سرب در محصوالت = 5 بررسي غلظت سرب و کادميوم در... را دارن د. به گونهاي که کاهو کلم چغندر و پياز به ترتيب در حدود و 13 مرتبه بيشتر از حد مجاز بيشينه رواداري فل ز س رب در خود ذخيره کردهاند. بيش ينه مقدار س رب در محصوالت کشاورزي طبق توصيه FAO-WHO /3 است ) 2 و 21 (. بر اين اساس اگر بخواهيم مقايسهاي با ميزان غلظت س رب در محصوالت مطالعه حاضر با مقدار مجاز توصيه شده توس ط FAO-WHO داشته باشيم کاهو کلم چغندر و پياز بهترتيب و 4 مرتبه بيش تر از اين حد مجاز س رب در خود ذخيره كردهاند. لذا در هر چهار محصول مقدار سرب بيش تر از حد هر دو استاندارد ذکر ش ده است. در مورد خطر اين محصوالت بر روي سالمت بايستي به مقدار EDI برآورد ش ده در جدول 3 توجه کرد. بر اس اس نتايج بدست آمده از اين جدول فقط براي محصول کاهو مقدار EDI آن بيش تر از مقدار PTDI بدست آمد و براي چغندر اين مقدار در محدوده مرز خطر است. همچنين براي ساير محصوالت از آنجايي که مق دار EDI کمتر از مقدار PTDI اس ت ل
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks